Menopoz; yumurtalıklardaki foliküllerin azalmasıyla karakterize, 12 ay boyunca adet görmeme durumunda tanısı konulan ve genellikle 45–55 yaşları arasında yaşanan doğal bir biyolojik dönemeçtir. Bu sürecin öncesindeki 4-8 yıllık düzensiz ve dalgalı geçiş evresine ise perimenopoz denir. Azalan östrojen seviyeleri yalnızca üreme sistemini değil; sıcak basmaları, beyin sisi, uyku bozuklukları, insülin direnci, lipid profilinde bozulma, osteoporoz ve uzun vadede Alzheimer ile kardiyovasküler hastalık riskinde artış gibi geniş bir yelpazede nöroimmün ve metabolik sistemleri etkiler. Şikayetlerin şiddeti; obezite, hareketsizlik, kronik stres gibi değiştirilebilir faktörlerin yanı sıra depresyon geçmişi ve çocukluk çağı travmaları gibi değiştirilemez unsurlardan da doğrudan etkilenir.
Bu dönemin yönetimi, risklerin arttığı ancak önleyici tıbbın en etkili olduğu kritik bir fırsat penceresidir. Tedavide; kardiyovasküler taramalar, DEXA ile kemik yoğunluğu ölçümü ve mamografi gibi rutin kontroller hayati önem taşır. Semptomların giderilmesinde kişiye özel planlanan Menopozal Hormon Tedavisi (MHT) oldukça etkilidir; ancak özellikle Alzheimer riski taşıyan Apoε4 geni taşıyıcılarında veya perimenopozal östrojen dominansı olan vakalarda zamanlama, dozaj ve uygulama yolu (transdermal vb.) titizlikle belirlenmelidir. Hormonal tedavilerin yanı sıra sirkadiyen ritme uygun beslenme, pelvik/vajinal sağlığı koruyan Omega-7 takviyeleri, egzersiz ve östrojen metabolizmasını düzenleyen bağırsak mikrobiyota (estrobolom) desteği gibi bütüncül yaklaşımlar sürecin optimizasyonunda temel sütunları oluşturur.
