Histamin intoleransı, klinisyenler için teşhisi en zorlayıcı tablolardan biridir; çünkü karşımıza tek bir organı tutan klasik bir hastalık gibi çıkmaz. Vücudun hemen her dokusunda histamin reseptörleri bulunduğu için, kova dolup taşmaya başladığında sinir sisteminden sindirime, cildimizden hormonal dengemize kadar çok geniş bir yelpazede semptomlar zinciri tetiklenir. Hastalar genellikle "baştan aşağı sorunlu" hissettiklerini söylerler; migren atakları yaşarken aynı anda şişkinlikten, çarpıntıdan veya geçmeyen bir anksiyeteden yakınabilirler. Bu çok organlı tutulum, histamin intoleransını tam bir "büyük taklitçi" yapar.
Histamin İntoleransı Nedir?
Biyokimyasal düzeyde histamin intoleransı; besinlerle alınan, hücrelerden salınan veya bağırsak bakterilerince sentezlenen histamin ile bu histamini bağırsakta yıkmakla görevli olan diamin oksidaz (DAO) ve hüceiçinde yıkmakla görevli histamin N metil transferaz enzimlerinin kapasitesi arasındaki dengesizliktir. Eğer DAO enzimi işlevini tam yapamazsa, bağırsakta biriken histamin kana karışarak sistemik bir enflamasyon (yangı) dalgası başlatır.
Klinik pratikte en büyük tuzak, bu tablonun laktoz intoleransı, çölyak dışı glüten hassasiyeti, FODMAP intoleransı veya Helicobacter pylori enfeksiyonu gibi diğer yaygın gastrointestinal sorunlarla neredeyse birebir aynı sindirim semptomlarını (IBS, gaz, şişkinlik, ishal/kabızlık) vermesidir. Bu nedenle, doğru bir teşhis için öncelikle bu tabloların dışlanması ve laboratuvarda DAO enzim düzeylerinin objektif olarak ölçülmesi gerekir.
Laktoz intoleransı, FODMAP intoleransı, çölyak hastalığı ve Helikobakter enfeksiyonu bulunmayan; DAO enzim düzeyleri 10 U/ml’nin altında olan ve yemek sonrası yakınmaları başlayan hastalar incelendiğinde şu sonuçlar ortaya çıkmıştır:
En sık görülen yakınma
Hastaların yarısından fazlasında görülen yakınmalar
Sindirim sistemi:
Sinir sistemi:
Daha az sıklıkta (yarısından azında) görülen yakınmalar
Sindirim ve ağız–boğaz–solunum sistemi:
-
Bulantı, kusma
-
Midede yanma
-
Makatta yanma hissi
-
Ağızda yanma hissi
-
Dilde yanma hissi
-
Boğaz ağrısı
-
Ses kısıklığı
-
Burun akıntısı
-
Burunda dolgunluk
-
Hapşırma
-
Nefes darlığı
Sinir sistemi ve psikolojik:
Cilt ve alerjik:
Kardiyovasküler:
-
Çarpıntı
-
Ritm bozukluğu
-
Yüksek tansiyon
Jinekolojik:
Θ
Bu verilerin de açıkça ortaya koyduğu gibi, histamin intoleransı sadece bir "sindirim sistemi problemi" veya basit bir "alerji" değildir; tüm vücudu etkileyen sistemik bir durumdur. Semptomların bu denli karmaşık ve kişiye özgü olması, tedavinin de standart bir reçeteyle değil, tamamen kişiselleştirilmiş bir stratejiyle yönetilmesini zorunlu kılar. Eğer laboratuvar verileriniz düşük bir DAO düzeyine işaret ediyor ve tabağınızdakiler size yukarıdaki tablolardan biriyle geri dönüyorsa, yapılacak şey sadece belirtileri baskılamak değildir. Doğru adım; beslenmedeki histamin yükünü kısmak, enzimi sabote eden unsurları (alkol, ilaç yan etkisi) hayatınızdan uzaklaştırmak ve en önemlisi bu sistemin kalbi olan bağırsak florasını kökten iyileştirmektir.
Genetik olarak "küçük bir kova" ile doğmuş olabilirsiniz; ancak mutfakta ve yaşam tarzınızda yapacağınız küçük, bilinçli ve stratejik dokunuşlarla o kovanın taşmasını engellemek tamamen sizin elinizdedir.
Referans:
Schnedl WJ, Lackner S, Enko D, Schenk M, Holasek SJ, Mangge H. Evaluation of symptoms and symptom combinations in histamine intolerance. Intest Res. 2019;17(3):427-433. doi:10.5217/ir.2018.00152
