Meditasyon İçin Kitap Önerilerim
Meditasyona başlarken ya da pratiğinizi derinleştirmek isterken iyi bir kitap, yanınızda bir öğretmen gibi durabilir. Uzun yıllardır meditasyon yapıyor ve bu konuda okuyorum. Bu yolda bana eşlik eden ve sevdiğim kitapları bir araya getirdim. Bu yazıda meditasyona yeni başlayanlar, ağrı ve sağlık sorunlarıyla yaşayanlar, meditasyonun bilimsel yönünü merak edenler, kaygıyla baş etmek isteyenler ve şefkat üzerine okumak isteyenler için kitapları kısaca anlattım. Biri dışında hepsinin Türkçe çevirisi var.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.
Bir Kitapla Başlayan Yolculuk
Meditasyon okuyarak değil, yaparak öğrenilir. Ama doğru kitap, neden oturduğunuzu, zihninizin neden bu kadar dağıldığını ve zorlandığınızda ne yapacağınızı anlamanıza yardımcı olur. Aşağıdaki kitapları ilgi alanlarına göre gruplara ayırdım. Hepsini sırayla okumanız gerekmiyor; size en yakın gelen gruptan bir kitapla başlayabilirsiniz.
Başlamak İsteyenlere
Meditasyonla ilk kez tanışacaksanız, hem neden meditasyon yaptığımızı anlatan hem de adım adım uygulamalar sunan bu kitaplar iyi bir başlangıç olur.
Farkındalık (Mark Williams ve Danny Penman)
Oxford Üniversitesi'nde farkındalık temelli bilişsel terapinin geliştirilmesinde yer alan Mark Williams'ın gazeteci Danny Penman ile birlikte yazdığı bu kitap, sekiz haftalık bir programı adım adım anlatır. Her hafta için kısa meditasyonlar ve günlük hayatta uygulanabilecek küçük alışkanlık değişiklikleri önerir. Yoğun bir hayatın içinde meditasyona nasıl yer açılacağını merak edenler için çok pratik bir rehberdir.
Yeni Başlayanlar İçin Farkındalık (Jon Kabat-Zinn)
Farkındalık temelli stres azaltma programının kurucusu Jon Kabat-Zinn'in yeni başlayanlar için yazdığı kısa ve sade bir kitaptır. Farkındalığın ne olduğunu ve ne olmadığını, temel uygulamaların nasıl yapıldığını samimi bir dille anlatır. İlk kitap olarak çok uygundur.
Gittiğin Her Yere Kendini de Götürürsün (Jon Kabat-Zinn)
Kısa bölümlerden oluşan, her gün birkaç sayfa okunabilecek bir kitaptır. Kabat-Zinn, farkındalığı yalnızca oturarak yapılan bir meditasyon olarak değil, hayatın her anına taşınabilecek bir tutum olarak anlatır. Kitabın adı da özünü anlatıyor: Nereye gidersek gidelim, zihnimizi de yanımızda götürürüz; asıl değişim içeride başlar.
Şimdi Burada Başlayın (Susan Piver)
Meditasyon öğretmeni Susan Piver'in yeni başlayanlar için yazdığı bu kitap, meditasyonun temellerini sıcak ve içten bir dille anlatır. Nasıl oturulacağından zihin dağıldığında ne yapılacağına, pratiği nasıl sürdüreceğimizden meditasyonun kalbe nasıl dokunduğuna kadar pek çok soruya yanıt verir. Meditasyonu bir performans değil, kendimizle dostluk kurmanın bir yolu olarak görmeyi öğretir.
Ağrı ve Sağlık Sorunlarıyla Yaşayanlara
Kronik ağrı, uzun süren bir hastalık ya da yoğun stresle yaşıyorsanız, farkındalığı bu zorluklarla baş etmek için kullanmayı anlatan bu iki kitap size özellikle yol gösterebilir.
Mindfulness'ın İyileştirici Gücü (Jon Kabat-Zinn)
Kabat-Zinn'in 1979'da kronik ağrısı ve stresi olan hastalar için geliştirdiği sekiz haftalık programı anlatan temel kitaptır. Beden taraması, oturarak meditasyon, farkındalıkla yoga ve günlük hayatta farkındalık uygulamalarını ayrıntılı olarak anlatır. Ağrı, stres ve hastalıkla yaşamak üzerine yazılmış en kapsamlı kitaplardan biridir. Biraz uzun ama her sayfası değerli.
Sağlık İçin Farkındalık (Vidyamala Burch ve Danny Penman)
Vidyamala Burch, gençliğinde geçirdiği omurga yaralanmaları sonrasında yıllarca kronik ağrıyla yaşamış ve farkındalıkla bu ağrıyla baş etmeyi öğrenmiş bir meditasyon öğretmenidir. Kitapta kendi deneyiminden yola çıkarak, ağrı ve hastalıkla yaşayanlar için geliştirdiği sekiz haftalık programı anlatır. Ağrının kendisi ile ona eklediğimiz acıyı birbirinden ayırmayı öğretmesi açısından çok değerlidir.
Beyni ve Bilimi Merak Edenlere
Meditasyonun beyinde ve bedende neleri değiştirdiğini, araştırmaların neler gösterdiğini merak ediyorsanız, bu iki kitap bilimi sade bir dille anlatıyor.
Değişen Beden ve Zihin (Daniel Goleman ve Richard Davidson)
Bu listede Türkçe çevirisi olmayan tek kitap; İngilizce aslı "Altered Traits" adıyla yayımlandı. "Duygusal Zeka" kitaplarından tanıdığımız psikolog Daniel Goleman ile meditasyonun beyin üzerindeki etkilerini yıllardır araştıran nörobilimci Richard Davidson'ın birlikte yazdığı bu kitap, meditasyon araştırmalarını eleştirel ve dürüst bir gözle değerlendirir. Kısa süreli meditasyonun geçici durum değişiklikleri ile uzun yıllar süren pratiğin kalıcı özellik değişiklikleri arasındaki farkı anlatır. Meditasyonun bilimsel yönünü merak edenler için en iyi kaynaklardan biridir. Bu kitabı ayrı bir yazıda ayrıntılı olarak tanıttım.
Buda'nın Beyni (Rick Hanson ve Richard Mendius)
Psikolog Rick Hanson ile nörolog Richard Mendius'un yazdığı bu kitap, mutluluk, sevgi ve bilgelikle ilgili kadim öğretileri beyin bilimiyle buluşturur. Beynin olumsuz deneyimlere neden daha çok takıldığını ve olumlu deneyimleri bilinçli olarak nasıl güçlendirebileceğimizi anlatır. Her bölümde günlük hayatta uygulanabilecek pratikler sunar.
Kaygıyla Baş Etmek İsteyenlere
Kaygı, en sık yaşadığımız ve en çok yoran duygulardan biri. Bu kitap, kaygıyı farkındalıkla yönetmenin pratik bir yolunu sunuyor.
Kaygı Döngüsünü Kırmak (Judson Brewer)
Psikiyatrist ve nörobilimci Judson Brewer, kaygıyı beynin bir alışkanlık döngüsü olarak ele alır. Kaygının nasıl tetiklendiğini, nasıl beslendiğini ve farkındalıkla bu döngünün nasıl kırılabileceğini adım adım anlatır. Bilimsel temeli güçlü, ama dili sade ve uygulaması kolay bir kitaptır. Kaygı ve endişeyle yaşayanlara özellikle öneririm.
Şefkat ve Kabul Üzerine
Kendimize ve başkalarına daha yumuşak, daha anlayışlı bakmayı öğreten bu kitaplar, şefkat ve affetme meditasyonlarının güzel yol arkadaşlarıdır.
Öz Şefkat (Kristin Neff)
Kendine şefkat kavramını bilimsel olarak araştıran ilk isimlerden Kristin Neff, bu kitapta kendimizi eleştirmek yerine kendimize nasıl iyi bir arkadaş gibi davranabileceğimizi anlatır. Kendine şefkatin bencillik ya da kendini kayırmak olmadığını, tam tersine hatalarımızdan ders çıkarmamızı kolaylaştırdığını araştırmalarla gösterir. İçindeki eleştirel sesle zorlananlar için çok değerli bir kitaptır.
Bilge Bir Kalp (Jack Kornfield)
Batı'da meditasyonun yayılmasında önemli rol oynayan öğretmenlerden Jack Kornfield, bu kitapta Budist psikolojinin temel öğretilerini günümüzün diliyle anlatır. Kaygı, öfke, keder ve affetme gibi konuları hem kadim öğretiler hem de kendi deneyimleri ve öğrencilerinin hikâyeleriyle ele alır. Derin ama sıcak bir kitaptır.
Yalnızca Yavaşladığında Görebileceğin Şeyler (Haemin Sunim)
Koreli Zen rahibi Haemin Sunim'in kısa bölümlerden ve kısa düşüncelerden oluşan bu kitabı, hızla akan hayatın içinde durup nefes almayı hatırlatır. İlişkiler, iş hayatı, sevgi ve kendimizle barışmak üzerine sade ve yumuşak bir dille yazılmıştır. Her gün birkaç sayfa açıp okumak için idealdir.
Kusurlu Şeyleri Sevmek (Haemin Sunim)
Haemin Sunim'in bu kitabı, kendimizi ve hayatımızdaki insanları kusurlarıyla birlikte kabul etmeyi anlatır. Mükemmel olma baskısının yorgunluğunu, kendine şefkatin ve başkalarına karşı anlayışın iyileştirici gücünü kısa ve dokunaklı bölümlerle ele alır. Zor bir dönemden geçenlere iyi gelecek bir kitaptır.
Pema Chödrön'den Minik Öneriler (Pema Chödrön)
Amerikalı Budist rahibe Pema Chödrön'ün kısa öğretilerinden oluşan bu kitap, belirsizlikle, korkuyla ve zor duygularla yaşamak üzerine küçük ama güçlü öneriler sunar. Zorluklardan kaçmak yerine onlara yumuşak bir merakla yaklaşmayı anlatır. Rastgele bir sayfa açıp o günün düşüncesini okumak için çok uygundur.
Thich Nhat Hanh
Vietnamlı Zen ustası Thich Nhat Hanh, farkındalığı Batı'ya tanıtan ve en sade dille anlatan öğretmenlerden biridir. Nefes almayı, yürümeyi, yemek yemeyi, hatta bulaşık yıkamayı bir farkındalık pratiğine dönüştürmeyi öğretir. Türkçeye çevrilmiş pek çok kitabı var. Thich Nhat Hanh'ı ve Türkçedeki kitaplarını ayrı bir yazıda anlattım.
Sıkça Sorulan Sorular
• Meditasyona hiç başlamadım, hangi kitapla başlamalıyım?
Yeni başlıyorsanız Jon Kabat-Zinn'in "Yeni Başlayanlar İçin Farkındalık" kitabı ya da Mark Williams ile Danny Penman'ın "Farkındalık" kitabı iyi birer başlangıçtır. İkincisi, sekiz haftalık bir programı adım adım uygulamak isteyenler için daha uygundur.
• Kitaptan meditasyon öğrenilir mi?
Kitaplar meditasyonun ne olduğunu anlamanıza ve evde uygulamanıza yardımcı olur. Pek çok kitap, rehberli meditasyon kayıtlarıyla birlikte gelir. Ancak mümkünse bir eğitmen ya da bir grupla pratik yapmak, sorularınıza yanıt bulmanızı ve düzenli devam etmenizi kolaylaştırır.
• Kronik ağrım var, hangi kitabı önerirsiniz?
Kronik ağrıyla yaşıyorsanız Vidyamala Burch ve Danny Penman'ın "Sağlık İçin Farkındalık" kitabı ile Jon Kabat-Zinn'in "Mindfulness'ın İyileştirici Gücü" kitabını öneririm. İlki daha kısa ve pratik, ikincisi daha kapsamlıdır.
• Kendimi çok eleştiriyorum, hangi kitap iyi gelir?
Kristin Neff'in "Öz Şefkat" kitabı, tam da bu konu üzerine yazılmıştır. Daha yumuşak ve kısa okumalar isterseniz Haemin Sunim'in kitapları da iyi gelebilir.
Referanslar
- Williams M, Penman D. Mindfulness: a practical guide to finding peace in a frantic world. London: Piatkus; 2011.
- Kabat-Zinn J. Mindfulness for beginners: reclaiming the present moment and your life. Boulder: Sounds True; 2012.
- Kabat-Zinn J. Wherever you go, there you are: mindfulness meditation in everyday life. New York: Hyperion; 1994.
- Piver S. Start here now: an open-hearted guide to the path and practice of meditation. Boston: Shambhala; 2015.
- Kabat-Zinn J. Full catastrophe living: using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Revised ed. New York: Bantam Books; 2013.
- Burch V, Penman D. Mindfulness for health: a practical guide to relieving pain, reducing stress and restoring wellbeing. London: Piatkus; 2013.
- Goleman D, Davidson RJ. Altered traits: science reveals how meditation changes your mind, brain, and body. New York: Avery; 2017.
- Hanson R, Mendius R. Buddha's brain: the practical neuroscience of happiness, love, and wisdom. Oakland: New Harbinger; 2009.
- Brewer J. Unwinding anxiety: new science shows how to break the cycles of worry and fear to heal your mind. New York: Avery; 2021.
- Neff K. Self-compassion: the proven power of being kind to yourself. New York: William Morrow; 2011.
- Kornfield J. The wise heart: a guide to the universal teachings of Buddhist psychology. New York: Bantam Books; 2008.
- Haemin Sunim. The things you can see only when you slow down. New York: Penguin Books; 2017.
- Haemin Sunim. Love for imperfect things. New York: Penguin Books; 2018.

