D Vitamini Eksikliği Baş Dönmesi Yapar mı?

İç kulaktaki denge sisteminin düzgün çalışması için D vitamini gereklidir. D vitamini eksikliği, en sık baş dönmesi nedeni olan BPPV'nin (pozisyonel baş dönmesi) daha sık görülmesi, daha sık tekrarlaması ve tedaviye daha geç yanıt vermesiyle ilişkili bulunmuştur. Boyun kaynaklı baş dönmesinde ve Ménière hastalığında da D vitamini düzeyi önemlidir. Bu yazıda D vitamini ile baş dönmesi arasındaki ilişkiyi ve D vitamini düzeyinin hangi durumlarda kontrol edilmesi gerektiğini anlattım.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.
Kulaktaki Küçük Kristaller
İç kulakta dengeden sorumlu küçük organlar vardır. Bu organların içinde, kalsiyum karbonattan yapılmış çok küçük kristaller (otokonyalar) bulunur. Başımızı hareket ettirdiğimizde bu kristaller yer değiştirir ve beyne başımızın hangi konumda olduğunu bildirir.
D vitamini bu kristallerin yapısını ve iç kulaktaki kalsiyum dengesini korumada rol oynar. İç kulağın tüy hücrelerinde, işitme sinirinde ve iç kulak sıvısını yapan dokularda D vitamini reseptörleri bol miktarda bulunur. Hayvan çalışmalarında D vitamini reseptörü olmayan farelerde işitme kaybı, denge bozukluğu ve kristallerin yapısında bozulma gelişmiştir.
BPPV ve D Vitamini
BPPV, baş dönmesinin en sık nedenidir. İç kulaktaki kristallerin yerinden kopup denge kanallarına kaçmasıyla oluşur. Yatağa yatarken, yataktan kalkarken, yatakta dönerken ya da başı yukarı kaldırırken birkaç saniye ile bir dakika arasında süren şiddetli dönme hissi tipiktir.
BPPV, kristalleri yerine döndüren basit baş hareketleriyle (repozisyon manevraları) tedavi edilir. Hastaların çoğu bir ya da iki seansta iyileşir. Ancak bazı kişilerde ataklar tekrar eder, iyileşme gecikir ya da tedaviden sonra hafif bir dengesizlik hissi devam eder. D vitamini bu üç durumla da ilişkili bulunmuştur.
Çalışmalar Ne Diyor?
Çok sayıda çalışmanın birlikte değerlendirildiği güncel bir analizde:
- BPPV hastalarında D vitamini düzeyi, sağlıklı kişilere göre daha düşük bulunmuştur.
- BPPV'si tekrarlayan hastalarda D vitamini, tekrarlamayanlara göre daha da düşüktür.
- D vitamini takviyesi alanlarda BPPV'nin tekrarlama oranı, almayanlara göre yaklaşık yarı yarıya düşük bulunmuştur.
Tekrarlama
BPPV'nin en can sıkıcı yanı tekrarlamasıdır. Hastaların en az üç ay izlendiği bir çalışmada BPPV, D vitamini eksik olanlarda yaklaşık her üç kişiden birinde tekrarlarken, düzeyi yeterli olanlarda bu oran yaklaşık üçte birine iniyordu.
Çok sayıda BPPV hastasının verilerinin incelendiği büyük bir çalışmada da D vitamini eksikliği olanlarda tekrarlama daha sık görülmüştür. Menopoz sonrası kadınlarda kemik yoğunluğunun azalması da tekrarlama riskiyle ilişkili bulunmuştur. Aynı çalışmada D vitamini ile birlikte kalsiyum takviyesi kullananlarda, bazı gruplarda tekrarlamanın daha sık olduğu dikkati çekmiştir. Bu nedenle BPPV'de gereksiz kalsiyum takviyesinden kaçınmak akılcı olabilir.
Tedaviye Yanıt
Aynı çalışmada, repozisyon manevrasından bir hafta sonra D vitamini yeterli olanların yaklaşık üçte ikisi tamamen iyileşirken, eksik olanlarda bu oran üçte birin biraz üzerinde kaldı. D vitamini yeterli olan hastaların birden fazla manevra seansına ihtiyaç duyma olasılığı da daha düşüktür.
Kalıcı Baş Dönmesi
BPPV başarıyla tedavi edildikten sonra bile bazı kişilerde günlerce ya da haftalarca süren hafif bir sersemlik, dengesizlik ya da başta hafiflik hissi devam eder. Buna rezidüel (kalıcı) baş dönmesi denir. Bu durum özellikle yaşlılarda düşme riskini artırabilir.
BPPV tedavisi başarıyla yapılan hastaların izlendiği bir çalışmada, hastaların yaklaşık beşte ikisinde tedaviden sonra baş dönmesi devam etmiştir. Bu hastalarda D vitamini düzeyi, şikâyeti geçenlere göre daha düşüktü. D vitamini 20 ng/mL'nin altında olanlarda kalıcı baş dönmesi gelişme olasılığı belirgin şekilde daha yüksektir.
Boyun Kaynaklı Baş Dönmesi
Boyun kaynaklı (servikal) baş dönmesi, boyun kaslarından ve eklemlerinden beyne giden konum bilgisinin bozulmasıyla ortaya çıkar. Boyun ağrısı ve tutulmasıyla birlikte olan, baş hareketleriyle artan bir dengesizlik ve sersemlik hissi şeklindedir.
Boyun kaynaklı baş dönmesi olan hastaların izlendiği bir çalışmada, D vitamini düzeyi düşük olanlarda baş dönmesi, boyun ağrısı ve dengesizlik daha şiddetliydi. D vitamini düştükçe iyileşme süresi uzamıştır. D vitamini 17 ng/mL ve altında olanlarda iyileşmenin gecikeceği büyük ölçüde öngörülebilmiştir. Bu çalışmada tüm hastalara boyun rehabilitasyonu uygulanmış, D vitamini düşük olanlara ayrıca takviye verilmiştir.
D vitamini kas gücü ve kasların konum algısı için de gereklidir. Boyun kaslarındaki zayıflık ve ağrı, D vitamini eksikliğinin bu tablodaki etkisini açıklayabilir.
Ménière Hastalığı ve İç Kulak
Ménière hastalığı, iç kulaktaki sıvının artmasıyla ortaya çıkan, tekrarlayan şiddetli baş dönmesi atakları, dalgalanan işitme kaybı, kulak çınlaması ve kulakta dolgunluk hissi ile seyreden bir iç kulak hastalığıdır.
Ménière hastalarının sağlıklı kişilerle karşılaştırıldığı bir çalışmada, hastaların D vitamini düzeyi daha düşüktü. D vitamini eksikliği olanlarda Ménière hastalığı yaklaşık iki kat daha sık görülmüştür. Hastalarda D vitamini düştükçe işitme kaybı daha ağırdı. Daha önce yapılan küçük bir çalışmada da Ménière hastalarında D vitamini düşük bulunmuştu.
Ani İşitme Kaybı
Ani işitme kaybı, genellikle tek kulakta saatler ya da birkaç gün içinde gelişen işitme kaybıdır ve acil tedavi gerektirir. Ani işitme kaybında D vitamini eksikliği daha sık görülmektedir. İyileşen hastalarda D vitamini düzeyi, iyileşmeyenlere göre daha yüksek bulunmuş ve D vitamini yüksek olanlarda tedaviye yanıtın daha iyi olduğu bildirilmiştir.
Ne Yapılabilir?
Baş dönmesinin nedenini belirlemek için önce bir hekime başvurulması gerekir. Ani başlayan, konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol ya da bacakta güçsüzlük veya çift görme ile birlikte olan baş dönmesinde ise hemen 112'yi arayın. BPPV, boyun kaynaklı baş dönmesi ya da Ménière hastalığı tanısı konduysa, D vitamini düzeyinin bilinmesi tedavi ve iyileşme süreci açısından yararlıdır.
- Tekrarlayan BPPV'si olanlarda D vitamini düzeyinin ölçülmesi önerilir.
- Eksiklik varsa düzenli takviyeyle giderilmesi, tekrarlama riskini azaltabilir.
- Gerekmedikçe yüksek doz kalsiyum takviyesinden kaçının.
- Menopoz sonrası kadınlarda kemik sağlığının değerlendirilmesi faydalıdır.
- Baş dönmesi sırasında düşmemek için dikkatli olun; yaşlılarda düşme önlemleri özellikle önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
• D vitamini eksikliği baş dönmesi yapar mı?
D vitamini eksikliği tek başına baş dönmesinin nedeni olmayabilir. Ancak en sık baş dönmesi nedeni olan BPPV'nin daha sık görülmesi, tekrarlaması ve geç iyileşmesiyle ilişkilidir. Baş dönmesinin nedenini belirlemek için bir hekime başvurmanız gerekir.
• BPPV'm sürekli tekrarlıyor, D vitamini işe yarar mı?
Çalışmalarda D vitamini takviyesi alanlarda BPPV'nin tekrarlama oranı yaklaşık yarı yarıya azalmıştır. Bu etki özellikle D vitamini eksik olanlarda belirgindir. D vitamini düzeyinizin ölçülmesi ve eksikse giderilmesi önerilir.
• BPPV için kalsiyum da almalı mıyım?
Büyük bir çalışmada D vitamini ile kalsiyum takviyesini birlikte kullananlarda bazı gruplarda tekrarlama daha sık görülmüştür. Kalsiyum ihtiyacınızı mümkünse besinlerden karşılamanız, takviyeyi ise yalnızca hekiminizin önerisiyle kullanmanız akılcıdır.
• Manevra yapıldı ama sersemlik geçmedi, neden?
BPPV tedavisinden sonra bir süre hafif dengesizlik ve sersemlik devam edebilir. Bu kalıcı baş dönmesi, D vitamini düşük olan kişilerde daha sık görülmektedir. Şikâyetiniz sürüyorsa hekiminize tekrar başvurun.
• Ménière hastalığında D vitamini kullanılır mı?
Ménière hastalarında D vitamini düşük bulunmuş ve düşüklük işitme kaybının ağırlığıyla ilişkili çıkmıştır. Takviyenin Ménière hastalığının seyrini değiştirip değiştirmediği henüz araştırılmamıştır. Yine de eksiklik varsa giderilmesi önerilir.
Referanslar
- Cetin YS, Agirbas S. Association of serum vitamin D levels with clinical severity and recovery duration in cervical dizziness. BMC Musculoskelet Disord. 2026. doi:10.1186/s12891-026-10119-1. PMID: 42332641.
- Hamayal M, Khurshied S, Zahid MA, et al. Exploring the significance of vitamin D levels as a biomarker in ear diseases: a narrative review. Cureus. 2024. PMID: 38529449.
- Kwak SH, Lee YH, Han JS, et al. The impact of vitamin D deficiency and osteoporosis on benign paroxysmal positional vertigo recurrence: a population-based study from the Korean National Health Insurance Service. J Korean Med Sci. 2026;41:e99. PMID: 41943272.
- Li Y, Gao P, Ding R, et al. Association between vitamin D, vitamin D supplementation and benign paroxysmal positional vertigo: a systematic review and meta-analysis. 2025. PMID: 40308226.
- Rao Z, Guo R. Association between serum 25-hydroxyvitamin D levels and prognosis in benign paroxysmal positional vertigo. 2026. PMID: 42325514.
- Wu Y, Han K, Han W, et al. Low 25-hydroxyvitamin D levels are associated with residual dizziness after successful treatment of benign paroxysmal positional vertigo. Front Neurol. 2022. PMID: 35812091.
- Wu Y, Lai Z, Li A, et al. Association of low serum 25-hydroxyvitamin D levels with hearing loss severity in Meniere disease: a cross-sectional study. 2025. PMID: 40959501.



