HBS ile İlişkili Nörolojik Hastalıklar: Nöropati, MS, Parkinson ve Migren

Huzursuz bacaklar sendromu bazı nörolojik hastalıklarda belirgin şekilde daha sık görülür. Bu hastalıkların kendi yakınmaları da HBS ile kolayca karışır; bu yüzden HBS ya gözden kaçar ya da olmadığı halde HBS sanılır. Bu yazıda nöropati, MS, Parkinson hastalığı ve migrende HBS'nin ne kadar sık olduğunu, nasıl ayırt edildiğini ve tedavide nelere dikkat edildiğini anlattım.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Yazıda geçen ilaç ve takviyelere hekiminize danışmadan başlamayın, kullandığınız ilaçları da kendi başınıza bırakmayın.

Birbirine Karışan Yakınmalar

Huzursuz bacaklar sendromu (HBS) bir sinir sistemi hastalığıdır. Bu yüzden sinir sistemini etkileyen başka hastalıklarla sık sık yan yana görülmesi şaşırtıcı değildir. Bu birlikteliğin üç önemli sonucu vardır.

• Daha sık görülür: Nöropati, MS, Parkinson hastalığı ve migreni olanlarda HBS genel topluma göre birkaç kat daha sıktır.
• Kolay karışır: Bu hastalıkların karıncalanma, kas kasılması ya da huzursuzluk gibi yakınmaları HBS'ye benzeyebilir.
• Bazı ilaçlar tetikler: Bu hastalıklarda kullanılan bazı ilaçlar HBS'yi başlatabilir ya da kötüleştirebilir.

HBS'yi diğer yakınmalardan ayıran dört özellik burada da yol göstericidir: bacakları hareket ettirme isteği, yakınmaların dinlenirken başlaması, hareketle rahatlaması ve akşamları artması.

Nöropati

Nöropati, el ve ayaklara giden sinirlerin hasar görmesidir. En sık nedeni şeker hastalığıdır; böbrek yetmezliği, B12 vitamini eksikliği, alkol ve bazı kalıtsal ya da bağışıklık sistemine bağlı hastalıklar da nöropatiye yol açabilir. Çalışmaları bir araya getiren bir analizde nöropatisi olanların yaklaşık %21'inde HBS bulunmuştur.

Nöropati mi, HBS mi?

Nöropati ve HBS aynı bacaklarda, benzer kelimelerle anlatılan yakınmalara yol açabilir. Aradaki farklar şunlardır:

• Nöropatide yanma, karıncalanma, iğne batması ve uyuşma ön plandadır. Yakınmalar genellikle ayaklarda başlar, gün boyu sürebilir ve hareketle rahatlamaz.
• HBS'de asıl yakınma bacakları hareket ettirme isteğidir. Yakınmalar dinlenirken başlar, yürümekle ya da bacakları oynatmakla rahatlar ve akşamları artar.

İki durum aynı kişide birlikte de olabilir. Nöropatisi olan birinde yeni başlayan akşam huzursuzluğu, nöropatinin kötüleşmesi sanılabilir. Bu ayırımı yapmak önemlidir, çünkü iki durumun tedavisi tam olarak aynı değildir.

Tedavide Ortak Noktalar

Nöropatide önce nedenin tedavisi gelir: şekerin iyi kontrol edilmesi, B12 vitamini eksikliğinin giderilmesi gibi. HBS açısından demir değerlerine bakılır ve HBS'yi kötüleştiren ilaçlar gözden geçirilir. HBS'de ilk seçenek olarak önerilen bazı ilaçlar nöropati ağrısında da kullanıldığı için, iki yakınma aynı tedaviyle birlikte rahatlayabilir. Şeker hastalığında HBS'yi HBS ile ilişkili diğer hastalıklar yazısında ayrıca ele aldım.

MS (Multipl Skleroz)

MS, beyin ve omurilikte sinir kılıflarının zarar gördüğü bir hastalıktır. HBS, MS'li hastalarda çok daha sık görülür. 15 bin MS hastasının incelendiği geniş bir analizde HBS MS'li hastaların %28'inde, MS'i olmayanların ise %8'inde bulunmuştur. HBS, MS'li kadınlarda erkeklere göre biraz daha sıktır.

Türkiye'den de benzer sonuçlar var. 1143 MS hastasının incelendiği bir çalışmada hastaların yaklaşık beşte birinde HBS bulunmuştur. Başka bir çalışmada HBS, MS'li hastaların %23'ünde ve sinir sistemini tutan Behçet hastalığı olanların %22'sinde görülmüş; stres her iki grupta da yakınmaları artırmıştır.

MS'te HBS Neden Kolay Gözden Kaçar?

MS'te bacaklarda karıncalanma, uyuşma ve kas spazmları sıktır. Bu yakınmalar HBS'yi taklit edebilir ya da HBS'nin üstünü örtebilir. HBS'yi ayırt ettiren en önemli özellikler, yakınmaların akşamları artması ve hareketle rahatlamasıdır. MS'iniz varsa ve bacak yakınmalarınız akşamları artıyor, hareket edince geçiyorsa bunu nöroloğunuza söyleyin.

HBS ve nöropatik ağrı bir arada olduğunda MS'li hastalarda denge ve yürüme daha fazla etkilenmektedir. HBS'nin tedavi edilmesi yalnızca uykuyu değil, gündüz hayatı da kolaylaştırabilir. Çok nadir olarak, ani başlayan HBS'nin MS'in ilk belirtisi olduğu olgular da bildirilmiştir.

Demir ve Hareket

MS'te HBS'nin nedeni demir eksikliğinden çok omurilikteki, özellikle boyun bölgesindeki MS lezyonları olabilir. Yine de ferritin ve diğer demir değerlerine bakılması önerilir, çünkü eksiklik varsa düzeltilmesi yakınmaları hafifletebilir. Düzenli fiziksel aktivitenin MS'li hastalarda HBS yakınmalarını azalttığı da gösterilmiştir.

Parkinson Hastalığı

HBS, Parkinson hastalığı olanlarda da sıktır. 7 bin Parkinson hastasının incelendiği bir analizde hastaların %20'sinde HBS bulunmuştur; kadınlarda biraz daha sık görülmektedir. HBS'si olan Parkinson hastalarında hareket yakınmaları, uyku, bellek, sindirim ve ruh hali sorunları daha belirgindir.

Parkinson hastalarının çoğunda HBS, Parkinson tanısından yıllar sonra ve dopamin tedavisi sürerken başlar. Yakınmalar çoğu zaman Parkinson'un daha çok etkilediği tarafta görülür.

Parkinson'da Karışan Durumlar

Parkinson hastalığında HBS'ye benzeyen başka yakınmalar da olur. Yerinde duramama ve sürekli hareket etme ihtiyacı (akatizi), sabahları ilacın etkisi azalınca ortaya çıkan kramplar ve gece yatakta dönememekten kaynaklanan rahatsızlık HBS ile karıştırılabilir. Akatizi tüm vücutta hissedilir ve akşam artması beklenmez; HBS ise bacaklarda başlar ve akşamları belirginleşir.

Tedavide Dikkat

Parkinson hastasında HBS ortaya çıktığında dopamin ilacının dozunun artırılması önerilmez, çünkü bu ogmentasyon riskini artırabilir. Ogmentasyonu HBS'de ilaç tedavisi ve ogmentasyon yazısında anlattım. Parkinson hastalığında beyinde demir birikimi olduğu için demir tedavisi de tartışmalıdır. Parkinson hastalığı olanlarda demir tedavisine nöroloğun karar vermesi gerekir.

HBS Parkinson'a Dönüşür mü?

HBS'si olan kişilerin en sık sorduğu sorulardan biri budur. HBS ile Parkinson hastalığı farklı hastalıklardır. Güney Kore'de yaklaşık 10 bin HBS hastasının 15 yıl boyunca izlendiği bir çalışmada, HBS'si olanlarda ileride Parkinson hastalığı biraz daha sık görülmüştür. Ancak bu sürede HBS'si olan her 100 kişiden 98'inden fazlasında Parkinson hastalığı gelişmemiştir. Ayrıca bazı kişilerde iki hastalığın tanılarının karışmış olabileceği düşünülüyor. HBS, Parkinson hastalığının erken bir belirtisi sayılmaz.

Migren

Migren ile HBS arasında güçlü bir bağ vardır. 20 bin migren hastasının incelendiği bir analizde migreni olanların %20'sinde HBS bulunmuştur. Bu oran genel toplumdaki %5–10'un yaklaşık iki katıdır. Migrenli çocuk ve ergenlerde de HBS sık görülür.

Kimlerde Daha Sık?

HBS, migrenin bazı türlerinde daha sıktır:

• Auralı migrende: Baş ağrısından önce ışık çakması, görme bozukluğu gibi uyarıcı belirtileri olanlarda HBS daha sık görülür. Bir çalışmada auralı migreni olanların %65'inde, auradız migreni olanların %22'sinde HBS bulunmuştur.
• Sık ve ağır migrende: Migreni uzun süredir devam eden, sık atak geçiren ve migren nedeniyle günlük hayatı daha çok kısıtlananlarda HBS daha sıktır.

HBS, migreni olan kişilerde depresyon, ağrı ve kötü uykuyla da ilişkilidir. Kötü uyku migren ataklarını tetikleyebileceği için HBS'nin tedavi edilmesi migrene de dolaylı yoldan katkıda bulunabilir.

Migren İlaçlarına Dikkat

Migreni önlemek için kullanılan bazı ilaçlar HBS'yi tetikleyebilir. Bunların başında Türkiye'de sık kullanılan flunarizin ve bazı antidepresanlar gelir. Migren ataklarında bulantı için kullanılan bazı ilaçlar da yakınmaları artırabilir. Bu ilaçları HBS'yi tetikleyen ilaçlar ve alışkanlıklar yazısında anlattım. Öte yandan HBS'de kullanılan bazı ilaçlar migreni önlemede de işe yarayabilir. Migreniniz ve HBS'niz birlikteyse, tedavi seçimini iki hastalığı birlikte göz önüne alarak nöroloğunuzla yapmak en doğrusudur.

Diğer Nörolojik Hastalıklar

HBS başka nörolojik hastalıklarda da daha sık görülebilir:

• İnme: İnme geçirenlerin yaklaşık %10'unda inmeden sonra HBS ortaya çıkar; en sık beyin sapı inmelerinden sonra görülür. İlişki iki yönlüdür: HBS ve uykudaki bacak hareketlerinin de inme için risk etkenleri arasında olabileceği düşünülüyor.
• Epilepsi: Epilepsisi olanların yaklaşık %15'inde HBS görülür. Gece nöbetleri olanlarda ve tedaviye zor yanıt veren epilepside daha sıktır.
• Demans: Alzheimer hastalığı gibi demans türlerinde hasta yakınmasını anlatamayabilir. Akşamları artan huzursuzluk, yerinde duramama ve gece ajitasyonu bazı hastalarda HBS'nin belirtisi olabilir. Demanslı bir yakınınıza bakıyorsanız ve akşamları sürekli bacaklarını oynatıyor, kalkıp yürümek istiyorsa bunu hekimine söyleyin.

Tedavi Nasıl Planlanır?

Nörolojik bir hastalığınız ve HBS'niz birlikteyse, tedavi iki hastalık birlikte göz önüne alınarak planlanır. Temel adımlar tipik HBS'deki gibidir: tetikleyici ilaçlar gözden geçirilir, demir değerlerine bakılır ve eksikse depolar doldurulur, gerekirse güncel kılavuzlarda önerilen ilaçlar kullanılır. Bu adımları HBS'de demir tedavisi ve HBS'de ilaç tedavisi yazılarında ayrıntılı anlattım.

Fark, ilaç seçiminde ortaya çıkar. Bir ilacın bir hastalığa iyi gelirken diğerini kötüleştirmemesi, mümkünse ikisine birden yarar sağlaması hedeflenir. Bu yüzden kullandığınız tüm ilaçları nöroloğunuzla birlikte gözden geçirmeniz önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

• HBS Parkinson hastalığının erken belirtisi mi? Hayır. Bazı büyük çalışmalarda HBS'si olanlarda ileride Parkinson hastalığı biraz daha sık görülmüştür. Ancak 15 yıllık izlemde HBS'si olan her 100 kişiden 98'inden fazlasında Parkinson hastalığı gelişmemiştir. HBS, Parkinson hastalığının erken bir belirtisi sayılmaz.
• MS'im var, bacaklarımdaki akşam huzursuzluğu HBS olabilir mi? Olabilir. HBS, MS'li hastalarda yaklaşık üç kat daha sıktır. Yakınmalarınız akşamları artıyor ve hareketle rahatlıyorsa bunu nöroloğunuza söyleyin.
• Migren ilacım HBS'yi tetikleyebilir mi? Bazı migren ilaçları, özellikle flunarizin ve bazı antidepresanlar HBS'yi tetikleyebilir. İlacınızı kendi başınıza bırakmayın; yakınmalarınızı hekiminizle konuşun.
• Şeker nöropatisi ile HBS aynı şey mi? Hayır, ama ikisi birlikte olabilir. Nöropatide yanma ve uyuşma ön plandadır ve hareketle geçmez. HBS'de ise hareket ettirme isteği vardır ve yakınmalar hareketle rahatlar.

Referanslar

1. Ghattas K, Hernandez H, Huh Y, Fast Z, Wei Z. Restless legs syndrome and neurological comorbidities: a narrative review. J Clin Med. 2026;15(10):3725. doi:10.3390/jcm15103725
2. Jiménez-Jiménez FJ, Alonso-Navarro H, García-Martín E, et al. Association between restless legs syndrome and peripheral neuropathy: a systematic review and meta-analysis. Eur J Neurol. 2021. doi:10.1111/ene.14840
3. Luigetti M, Del Grande A, Testani E, et al. Restless leg syndrome in different types of demyelinating neuropathies: a single-center pilot study. J Clin Sleep Med. 2013;9(9):945–949. doi:10.5664/jcsm.3000
4. Garg A, Chilakamarri P, Koo BB. Diagnostic and treatment considerations in restless legs syndrome complicated by diabetic neuropathy. Curr Diab Rep. 2021;21(12):66. doi:10.1007/s11892-021-01431-2
5. Zali A, Motavaf M, Safari S, et al. The prevalence of restless legs syndrome (RLS) in patients with multiple sclerosis (MS): a systematic review and meta-analysis – an update. Neurol Sci. 2023;44(1). doi:10.1007/s10072-022-06364-6
6. Ozdogar AT, Kalron A. Restless legs syndrome in people with multiple sclerosis: an updated systematic review and meta-analyses. Mult Scler Relat Disord. 2021;56:103275. doi:10.1016/j.msard.2021.103275
7. Ozdogar AT, et al. Neurol Sci. 2026.
8. Önalan A, Matur Z, Pehlivan M, Akman G. Restless legs syndrome in patients with Behçet's disease and multiple sclerosis: prevalence, associated conditions and clinical features. Noro Psikiyatr Ars. 2020;57(1):3–8. doi:10.5152/npa.2017.20562
9. Prajjwal P, et al. Association of multiple sclerosis with chronic fatigue syndrome, restless legs syndrome, and various sleep disorders, along with the recent updates. Ann Med Surg (Lond). 2023;85(6):2821. doi:10.1097/MS9.0000000000000929
10. Irkec C, Vuralı D, Karacay Ozkalaycı S. Restless legs syndrome as the initial presentation of multiple sclerosis. Case Rep Med. 2013;2013:290719. doi:10.1155/2013/290719
11. Maggi G, et al. Prevalence and clinical profile of patients with restless legs syndrome in Parkinson's disease: a meta-analysis. Sleep Med. 2024.
12. Wang Z, Zhang S, Li J, et al. Restless legs syndrome in Parkinson's disease: epidemiology, pathogenetic overlaps, and clinical management. J Neurol. 2025;272(9):567. doi:10.1007/s00415-025-13288-6
13. Bang M, et al. Risk of Parkinson disease among patients with restless leg syndrome. JAMA Netw Open. 2025;8(10). doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.35759
14. d'Onofrio F, Cropano M, Panzino G, et al. Migraine and restless legs syndrome: a meta-analysis. J Sleep Res. 2026;35(3):e70202. doi:10.1111/jsr.70202
15. Singh, et al. Neurol India. 2026.
16. Farhani N, Costa YS, Rozik M, et al. Restless legs syndrome and periodic limb movements of sleep: the relationship with stroke and other cerebrovascular disease. Nat Rev Neurol. 2026. doi:10.1038/s41582-025-01161-z
17. Winkelman JW, Berkowski JA, DelRosso LM, et al. Treatment of restless legs syndrome and periodic limb movement disorder: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. J Clin Sleep Med. 2025;21(1):137–152. doi:10.5664/jcsm.11390