HBS Varyantları: Kollarda, Başta ve Karında Huzursuzluk

Huzursuz bacaklar sendromu adını bacaklardan alır, ama aynı huzursuzluk kollarda, omuzlarda, başta, karında ya da vücudun başka bölgelerinde de ortaya çıkabilir. Bu tablolar tanınmadığında yıllarca başka bir hastalık sanılabilir. Bu yazıda HBS varyantlarının nasıl tanındığını, en sık hangi bölgelerde görüldüğünü ve ilaçların yol açtığı yayılmadan nasıl ayırt edildiğini anlattım.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Yazıda geçen ilaç ve takviyelere hekiminize danışmadan başlamayın, kullandığınız ilaçları da kendi başınıza bırakmayın.

Bacaklarla Sınırlı Kalmayabilir

Huzursuz bacaklar sendromunda (HBS) huzursuzluk çoğu zaman bacaklarda başlar. Ancak bazı kişilerde aynı his kollara, omuzlara, başa, karına, leğen bölgesine ya da mesaneye yayılabilir. Çok daha seyrek olarak bacaklar hiç etkilenmeden yalnızca vücudun başka bir bölgesi tutulabilir. Bu tablolara HBS varyantları denir.

Varyantları inceleyen çalışmalar, çoğu zaman yakınmaların önce tek bir bölgede başladığını ve zamanla başka bölgelere yayıldığını gösteriyor. Varyantlar hakkındaki bilgilerin çoğu bir ya da birkaç hastanın anlatıldığı olgu sunumlarına dayanıyor. Bu yüzden ne kadar sık görüldükleri tam olarak bilinmiyor.

Varyantı Tanımanın Yolu

Varyantlar, tipik HBS ile aynı özellikleri taşır. Fark yalnızca yakınmanın vücuttaki yeridir. Bir yakınmanın HBS varyantı olabileceğini düşündüren ipuçları şunlardır:

• O bölgeyi hareket ettirme isteği ya da tarif etmesi zor bir huzursuzluk hissi
• Yakınmanın dinlenirken, otururken ya da uzanırken başlaması
• Hareketle, ovmakla ya da masajla rahatlama
• Akşam ve gece saatlerinde artış
• Başka bir hastalıkla açıklanamaması

Varyantlar iyi bilinmediği için sıkça başka hastalıklarla karıştırılır. Bu yüzden akşamları artan ve hareketle rahatlayan, ama nedeni bulunamayan yakınmalarda HBS de akla getirilmelidir. Ailede HBS olması ve demir eksikliği bu olasılığı güçlendirir.

Kollarda ve Omuzlarda Huzursuzluk

Kollar, bacaklardan sonra en sık etkilenen bölgedir. Kollardaki huzursuzluk çoğu zaman bacaklardaki yakınmalara eşlik eder, nadiren de tek başına görülür. Kişi akşam televizyon izlerken ya da yatakta kollarını sürekli oynatma, uzatma ya da ovma ihtiyacı duyar.

Yakınmalar omuzlarda da ortaya çıkabilir. Bildirilen bir olguda, geceleri artan omuz ağrısı nedeniyle uzun süre donuk omuz ve depresyon tanısıyla tedavi edilen bir kadında yakınmaların aslında HBS varyantı olduğu anlaşılmış; hastada demir eksikliği kansızlığı da varmış.

Başta Huzursuzluk

Baş bölgesindeki huzursuzluk daha az bilinen bir varyanttır. Elazığ'da 460 HBS hastasının incelendiği bir çalışmada 22 hastada başta huzursuzluk bulunmuştur. Bu hastaların çoğunda kollarda da huzursuzluk vardı, 4'ünde ise yakınmalar yalnızca baştaydı. Yakınmalar başı ovmakla rahatlıyordu ve hastaların hepsinde beyin görüntülemesi normaldi.

Baştaki huzursuzluk bazı kişilerde baş ağrısı ya da baş dönmesi gibi hissedilebilir. Bildirilen olgularda akşamları artan, masajla rahatlayan ve yıllarca nedeni bulunamayan bu yakınmaların HBS tedavisiyle düzeldiği görülmüştür.

Karında ve Bağırsakta Huzursuzluk

Bazı kişilerde huzursuzluk karında ya da bağırsaklarda hissedilir. Bildirilen olgularda huzursuz bağırsak sendromu sanılan, akşamları artan karın yakınmalarının HBS tedavisiyle düzeldiği görülmüş ve bu tablo "huzursuz bağırsak" olarak adlandırılmıştır.

HBS ile huzursuz bağırsak sendromu ayrıca sıkça birlikte görülür. Sakarya'da yapılan bir çalışmada HBS'si olanların yaklaşık yarısında huzursuz bağırsak sendromu bulunmuştur. Bu birliktelik her zaman bir varyant olduğu anlamına gelmez; iki hastalığın bazı ortak mekanizmaları olabilir. Bu konuyu HBS ile ilişkili diğer hastalıklar yazısında ayrıca ele aldım.

Daha Nadir Bölgeler

HBS benzeri huzursuzluğun vücudun beklenmedik bölgelerinde de görülebildiği bildirilmiştir. Bunlar çok seyrek durumlardır:

• Gözler: Bildirilen bir olguda geceleri gözlerde başlayan ve gözleri hareket ettirmekle rahatlayan bir huzursuzluk, HBS tedavisiyle düzelmiştir.
• Anüs çevresi: COVID-19 geçirdikten sonra anüs çevresinde dinlenirken artan, hareketle rahatlayan ve akşamları kötüleşen bir huzursuzluk yaşayan bir hasta bildirilmiştir.
• Leğen bölgesi, mesane ve yüz: Bu bölgelerde de HBS'ye benzer yakınmalar tanımlanmıştır.

Varyant mı, Ogmentasyon mu?

Huzursuzluğun kollara ya da vücudun başka bölgelerine yayılmasının her zaman aynı anlamı yoktur. Burada en önemli soru, kişinin dopamin ilacı kullanıp kullanmadığıdır.

Pramipeksol, ropinirol ya da rotigotin gibi bir dopamin ilacı kullanan birinde yakınmaların kollara yayılması, günün daha erken saatlerine kayması ve şiddetlenmesi, ilacın yol açtığı bir kötüleşme olan ogmentasyonun belirtisi olabilir. Dopamin ilacı kullanmayan birinde ise kollardaki ya da başka bölgelerdeki huzursuzluk, HBS'nin kendisinin bir varyantıdır. Ogmentasyonu HBS'de ilaç tedavisi ve ogmentasyon yazısında anlattım.

Bazı ilaçlar da kollarda huzursuzluğa yol açabilir. Bildirilen olgularda olanzapin gibi bazı psikiyatri ilaçları ve duloksetin gibi bazı antidepresanlar başlanınca ya da dozları artırılınca kollarda huzursuzluk ortaya çıkmış, doz azaltılınca geçmiştir. Yeni bir ilaçtan sonra başlayan huzursuzlukta ilacı kendi başınıza bırakmayın, hekiminize danışın. Bu ilaçları HBS'yi tetikleyen ilaçlar ve alışkanlıklar yazısında anlattım.

Tedavisi Tipik HBS Gibi

HBS varyantları için ayrı bir tedavi yoktur. Hangi bölgede olursa olsun, tedavi tipik HBS'deki gibi planlanır: tetikleyiciler gözden geçirilir, demir değerlerine bakılır ve eksikse depolar doldurulur, gerekirse güncel kılavuzlarda önerilen ilaçlar kullanılır. Bildirilen olguların çoğunda yakınmalar HBS tedavisiyle belirgin şekilde düzelmiştir.

Bu yaklaşımı HBS'de demir tedavisi ve HBS'de ilaç tedavisi yazılarında ayrıntılı anlattım.

Sıkça Sorulan Sorular

• Kollarımda da huzursuzluk var, bu HBS olabilir mi? Olabilir. Kollar, bacaklardan sonra en sık etkilenen bölgedir. Huzursuzluk dinlenirken başlıyor, hareketle rahatlıyor ve akşamları artıyorsa HBS akla gelir. Dopamin ilacı kullanıyorsanız ogmentasyon açısından da değerlendirilmeniz gerekir.
• Başımdaki huzursuzluk beyinde bir hastalık belirtisi mi? Başta huzursuzluk tanımlanan HBS hastalarının beyin görüntülemeleri normal bulunmuştur. Yine de baş bölgesindeki yeni başlayan yakınmaların bir nörolog tarafından değerlendirilmesi gerekir.
• Huzursuz bağırsak sendromum var, HBS de olabilir mi? İki hastalık sık birlikte görülür. Akşamları bacaklarınızda huzursuzluk oluyorsa bunu hekiminize söyleyin.
• Varyantların tedavisi farklı mı? Hayır. Varyantlar tipik HBS gibi tedavi edilir. Demir değerlerinin kontrolü burada da ilk adımlardan biridir.

Referanslar

1. Haghshenas M, Veisani Y, Sahebi A. Restless legs syndrome variants: a systematic review. Heliyon. 2024;10(7):e28896. doi:10.1016/j.heliyon.2024.e28896
2. Antelmi E, Rocchi L, Latorre A, et al. Restless legs syndrome: known knowns and known unknowns. Brain Sci. 2022;12(1):118. doi:10.3390/brainsci12010118
3. Balgetir F, Gönen M, Berilgen A, Aytaç E, Demir CF, Müngen B. Restless legs syndrome affecting the head region: "restless head syndrome". Neurol Sci. 2022;43(4):2565–2570. doi:10.1007/s10072-021-05667-4
4. Prakash S, Vadodaria V, Chawda N, Shah CS, Prakash A. Restless head syndrome: a retrospective study. World J Methodol. 2025;15(1):97171. doi:10.5662/wjm.v15.i1.97171
5. Prakash S, Patel H, Shah CS, Prakash A. Chronic dizziness in restless legs syndrome (RLS) patients responsive to levodopa or dopamine agonists. BMJ Case Rep. 2024;17(1):e255700. doi:10.1136/bcr-2023-255700
6. Wang P, Yu L, Zhang L, et al. Variant restless legs syndrome masquerading as refractory shoulder pain: a case report and literature review. Front Med (Lausanne). 2026;12:1725747. doi:10.3389/fmed.2025.1725747
7. Prakash S, Prakash A. Dopa responsive irritable bowel syndrome: restless bowel syndrome or a gastrointestinal variant of restless legs syndrome? BMJ Case Rep. 2021;14(3):e240686. doi:10.1136/bcr-2020-240686
8. Acar BA, Acar MAG, Acar T, et al. Patients with primary restless legs syndrome have higher prevalence of autonomic dysfunction and irritable bowel syndrome. Singapore Med J. 2018;59(10):539–544. doi:10.11622/smedj.2018010
9. Basu PP, Shah NJ, Krishnaswamy N, Pacana T. Prevalence of restless legs syndrome in patients with irritable bowel syndrome. World J Gastroenterol. 2011;17(39):4404–4407. doi:10.3748/wjg.v17.i39.4404
10. Yanagita Y, Uehara T, Kishimoto K, et al. Restless eyes at night: a novel variant of restless legs syndrome. Eur J Case Rep Intern Med. 2025;12(9):005698. doi:10.12890/2025_005698
11. Nakamura I, Itoi T, Inoue T. Case report of restless anal syndrome as restless legs syndrome variant after COVID-19. BMC Infect Dis. 2021;21(1):993. doi:10.1186/s12879-021-06683-7
12. Kuang Q, Zhou S, Huang R, Zheng Y, She S. Restless arms syndrome with oral olanzapine: case based review. Heliyon. 2022;8(12):e12258. doi:10.1016/j.heliyon.2022.e12258
13. Chen J, Meng N, Cao B, et al. Transitory restless arms syndrome in a patient with antipsychotics and antidepressants: a case report. BMC Psychiatry. 2021;21(1):453. doi:10.1186/s12888-021-03433-6
14. Shao Y, Chen Y, Wang S, et al. Suspected duloxetine-induced restless legs syndrome phenotypic variant: a case report. BMC Psychiatry. 2024;24(1):349. doi:10.1186/s12888-024-05763-7
15. Zeng P, Wang T, Zhang L, Guo F. Exploring the causes of augmentation in restless legs syndrome. Front Neurol. 2023;14:1160112. doi:10.3389/fneur.2023.1160112
16. Winkelman JW, Berkowski JA, DelRosso LM, et al. Treatment of restless legs syndrome and periodic limb movement disorder: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. J Clin Sleep Med. 2025;21(1):137–152. doi:10.5664/jcsm.11390