Sık mı Hastalanıyorsunuz? Bağışıklığınızın Magnezyuma İhtiyacı Olabilir

Sık hastalanıyor, geç iyileşiyor ya da kendinizi sürekli yorgun hissediyorsanız, bağışıklığınız magnezyuma ihtiyaç duyuyor olabilir. Magnezyum, savunma hücrelerinin mikroplarla güçlü savaşması için gereklidir. Aynı zamanda savaş bitince iltihabın sönmesine yardım eder. Eksikliği hem sık hastalanmaya hem de vücutta sessiz bir iltihaba zemin hazırlayabilir. Bu yazıda magnezyumun bağışıklığı nasıl desteklediğini, eksikliği düşündüren işaretleri ve neler yapabileceğinizi anlatıyoruz. 

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin ya da tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar için hekiminize danışınız. 

Magnezyum bağışıklığınızı nasıl destekler? 

Bağışıklık denince akla genellikle C vitamini, D vitamini ve çinko gelir. Magnezyum ise çoğu zaman listede yer almaz. Oysa bağışıklık hücrelerimiz mikroplarla savaşmak için magnezyuma ihtiyaç duyar. Magnezyum aynı zamanda iş bitince enflamasyonun sönmesine yardım eder. Sık hastalanıyorsanız, iyileşmeniz uzun sürüyorsa ya da kendinizi sürekli yorgun ve halsiz hissediyorsanız, magnezyum düzeyiniz de gözden geçirilmeye değer.

Bağışıklığın iki görevi var: Savaşmak ve sakinleşmek

Sağlıklı bir bağışıklık sistemini iyi eğitilmiş bir orduya benzetebiliriz. Bir mikrop girdiğinde hızlı ve güçlü saldırır. Savaş bitince de geri çekilir ve enflamasyonu söndürür. Sorun iki şekilde ortaya çıkar:

• Ordu yeterince güçlü savaşamazsa sık hastalanırız ve iyileşmemiz uzar.
• Savaş bitmesine rağmen ordu geri çekilmezse vücutta sessiz bir enflamasyon sürer. Bu da yorgunluk, ağrılar ve zamanla kronik hastalıklar olarak kendini gösterir.

Magnezyum bu dengenin iki tarafında da görev alır.

1. Magnezyum yetersizse savunma hücreleri zayıf kalır

Vücudumuzda virüs bulaşmış hücreleri ve kanser hücrelerini bulup yok eden “öldürücü” hücreler vardır. Bu hücreler bir hedef bulduğunda ona sıkıca tutunur ve saldırır. Bilim insanları, bu tutunmanın gerçekleşmesi için hücre yüzeyindeki bir molekülün magnezyuma ihtiyaç duyduğunu keşfetti. Ortamda yeterli magnezyum olduğunda öldürücü hücreler hedeflerine çok daha etkili saldırdı. Magnezyum azaldığında ise savaşma güçleri zayıfladı.

Kısacası magnezyum, savunma hücrelerinin “tetiği çekebilmesi” için gereklidir. Magnezyum eksik olduğunda vücut mikroplarla daha zor baş eder. Bu da daha sık hastalanmak ve daha geç iyileşmek olarak kendini gösterebilir.

2. Magnezyum düşükse enflamasyon sönmekte zorlanabilir

Magnezyum eksik olduğunda savunma hücreleri gereğinden fazla tetikte kalabilir. Ortada bir tehlike olmasa da vücutta hafif ama sürekli bir enflamasyon devam edebilir. Bu sessiz enflamasyon çoğu zaman fark edilmez, ama yorgunluk, kas ve eklem ağrıları gibi şikâyetlere katkıda bulunabilir. Uzun vadede kalp-damar hastalıkları, yüksek tansiyon ve şeker hastalığı için risk etkenlerinden biri olarak kabul edilir.

İyi haber şu ki magnezyum bu tabloyu olumlu yönde etkileyebilir. 17 çalışmanın birlikte değerlendirildiği bir analizde, magnezyum takviyesi alanlarda kandaki enflamasyon göstergesi CRP düştü. Takviyenin faydası özellikle magnezyumu düşük olan kişilerde ortaya çıkıyor. Magnezyumu eksik olanlar için takviye, enflamasyonu yatıştırmanın yollarından biri olabilir.

Bağışıklığın yarısından fazlası bağırsakta, magnezyum burada da önemli

Bağışıklık hücrelerimizin büyük bölümü bağırsakta yaşar. Hayvan çalışmalarında magnezyum, bağırsaktaki faydalı bakterileri artırdı ve bağırsak iltihabını hafifletti (magnezyum bağırsak yazısı) . Crohn ve ülseratif kolit gibi enflamatuar bağırsak hastalıklarında magnezyum eksikliği sık görülür ve hastalık ne kadar şiddetliyse eksiklik de o kadar belirgindir. Bu hastalarda magnezyum, sık yaşanan yorgunluk ve uyku sorunlarıyla da bağlantılıdır.

Stresli dönemlerde neden daha sık hastalanırız?

Yoğun bir iş dönemi ya da sınav haftası bitince hastalanmak çok tanıdık bir durumdur. Bunun birçok nedeni olabilir. Magnezyum da bunlara katkıda bulunan etkenlerden biridir. Uzun süren stres vücuttan magnezyum kaybını artırabilir. Magnezyum düştükçe vücut strese daha hassas hâle gelebilir ve bir kısır döngü oluşabilir. Bu döngü zamanla bağışıklığı da yorabilir.

Magnezyumun bağışıklıkla bir bağı daha var: D vitamini. D vitamini bağışıklığın önemli destekçilerinden biridir. Ancak vücutta aktif hâle gelebilmesi için magnezyuma ihtiyaç duyar. Bu nedenle magnezyum düşük olduğunda D vitamini de yeterince yükselmeyebilir ya da tam olarak işe yaramayabilir. Menopoz sonrası kadınlarda (magnezyum menopoz yazısı)yapılan bir çalışmada, magnezyum alanlarda D vitamini düzeyi almayanlara göre daha çok yükseldi. 

Yaş ilerledikçe magnezyum daha da önemli hâle gelir

İleri yaşta hem magnezyum eksikliği hem de enfeksiyonlara yatkınlık artar. Yeterli magnezyum, yaşla birlikte bağışıklığın zayıflamasına karşı destek olabilir.

Magnezyum eksikliğinizi düşündüren işaretler

Sık hastalanmanın yanında aşağıdaki şikâyetler de varsa magnezyum eksikliği akla gelmelidir:

• Kas krampları ve seğirmeler
• Sürekli yorgunluk
• Uykuya dalmakta zorluk ya da kalitesiz uyku
• Kaygı ve gerginlik
• Baş ağrısı ve migren

Bu kişilerde magnezyum eksikliği daha sık görülür

• 60 yaş üstü kişiler
• Crohn, ülseratif kolit ve çölyak hastalığı (çölyak magnezyum yazısı) gibi bağırsak hastalığı olanlar
• Tip 2 diyabet hastaları
• Düzenli alkol tüketenler
• Uzun süre mide koruyucu ya da idrar söktürücü ilaç kullananlar
• Uzun süredir yoğun stres altında olanlar

Bağışıklığınız için magnezyumu nasıl desteklersiniz?

Sofranızı zenginleştirin. Ispanak ve pazı gibi yeşil yapraklı sebzeler, nohut, mercimek ve kuru fasulye, kabak çekirdeği, badem, kaju, karabuğday, kinoa ve avokado iyi magnezyum kaynaklarıdır.

Uykunuzu düzene sokun, stresle baş etmenin yollarını arayın. Uykusuzluk ve uzun süren stres vücuttaki magnezyumu tüketebilir. Düzenli uyku saatleri, gün içinde kısa molalar, yürüyüş, nefes egzersizleri ya da size iyi gelen bir uğraş, hem magnezyum dengenizi hem de bağışıklığınızı korumanın yollarından biri olabilir. 

Gerekirse takviyeyi hekiminizle konuşun. Yukarıdaki işaretlerden ya da risk durumlarından biri sizde varsa, hekiminiz takviyenin sizin için uygun olup olmadığını değerlendirebilir. Takviye kullanırken şunlara dikkat edin:

• Böbrek hastalığınız varsa veya düzenli ilaç kullanıyorsanız başlamadan önce hekiminize danışın.
• Magnezyum, bazı antibiyotiklerin ve kemik erimesi ilaçlarının emilimini azaltabilir. Bu ilaçlarla arasına birkaç saat koyun.
• Yüksek dozda bazı magnezyum türleri ishal yapabilir.
• Lupus, astım veya iltihaplı bağırsak hastalığı gibi bağışıklık hastalıklarında magnezyum tedavinin yerini tutmaz, onu destekler.

Sık Sorulan Sorular

• Sık hastalanıyorum, sebebi magnezyum eksikliği olabilir mi?
Magnezyum eksikliği, sık hastalanmaya katkıda bulunan nedenlerden biri olabilir. Savunma hücrelerimiz mikroplarla etkili savaşmak için magnezyuma ihtiyaç duyar. Ancak sık hastalanmanın uykusuzluk, uzun süren stres, D vitamini, demir ya da çinko eksikliği gibi başka nedenleri de olabilir. Hekiminiz bu olasılıkları birlikte değerlendirerek size en uygun yolu belirleyebilir. 

• Kan tahlilimde magnezyum normal çıktı, yine de eksik olabilir mi?
Evet. Vücuttaki magnezyumun çok küçük bir kısmı kanda bulunur. Kan değeri normal çıksa bile hücrelerin içindeki depolar düşük olabilir.

• Magnezyum bağışıklığı güçlendirir mi?
Magnezyum, bağışıklığın hem mikroplarla savaşmasına hem de enflamasyonun kontrol altında tutulmasına yardım eder. Eksikliği gidermek, bağışıklığın bu iki görevini de destekler.

• Hastayken magnezyum almak işe yarar mı?
Magnezyum bir enfeksiyonu tedavi etmez. Ama vücudunuzun savunmasının iyi çalışması için yeterli magnezyum gerekir. Eksiklik varsa, iyileşme döneminde magnezyumdan zengin beslenmek ve gerekirse hekiminizle takviyeyi konuşmak faydalı olabilir.

 Referanslar

• Maier JA, Castiglioni S, Locatelli L, Zocchi M, Mazur A. Magnesium and inflammation: advances and perspectives. Semin Cell Dev Biol. 2021;115:37-44. doi:10.1016/j.semcdb.2020.11.002
• Nielsen FH. Magnesium deficiency and increased inflammation: current perspectives. J Inflamm Res. 2018;11:25-34. PMID 29403302
• Chaigne-Delalande B, et al. Mg2+ regulates cytotoxic functions of NK and CD8 T cells in chronic EBV infection through NKG2D. Science. 2013;341(6142):186-191. doi:10.1126/science.1240094
• Lötscher J, et al. Magnesium sensing via LFA-1 regulates CD8+ T cell effector function. Cell. 2022;185(4):585-602. doi:10.1016/j.cell.2021.12.039
• Sugimoto J, et al. Magnesium decreases inflammatory cytokine production: a novel innate immunomodulatory mechanism. J Immunol. 2012;188(12):6338-6346. doi:10.4049/jimmunol.1101765
• Veronese N, Pizzol D, Smith L, Dominguez LJ, Barbagallo M. Effect of magnesium supplementation on inflammatory parameters: a meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2022;14(3):679. doi:10.3390/nu14030679
• Del Chierico F, et al. Dietary magnesium alleviates experimental murine colitis through modulation of gut microbiota. Nutrients. 2021;13(12):4188. doi:10.3390/nu13124188
• Gilca-Blanariu GE, et al. Magnesium—a potential key player in inflammatory bowel diseases? Nutrients. 2022;14(9):1914. doi:10.3390/nu14091914
• Pickering G, et al. Magnesium status and stress: the vicious circle concept revisited. Nutrients. 2020;12(12):3672. doi:10.3390/nu12123672
• Dominguez LJ, Veronese N, Guerrero-Romero F, Barbagallo M. Magnesium in infectious diseases in older people. Nutrients. 2021;13(1):180. doi:10.3390/nu13010180
• NIH Office of Dietary Supplements. Magnesium – Fact Sheet for Health Professionals. ods.od.nih.gov/factsheets/Magnesium-HealthProfessional