Skip to main content

Çarpıntıya Neden Olan veya Artıran İlaçlar

İlaçlar

1. Soğuk Algınlığı ve Grip İlaçları (Dekonjestanlar)

  • Etken Maddeler: Psödoefedrin, Fenilefrin

  • Mekanizma: Sempatomimetik etki ile adrenalin benzeri yanıta neden olarak kalp hızını artırır

2. Astım ve KOAH İlaçları (Bronkodilatörler)

  • Etken Maddeler: Salbutamol, Salmeterol, Terbutalin, Teofilin

  • Mekanizma: Beta-2 reseptör uyarısı ile bronş açılımı yaparken kalpte Beta-1 reseptör uyarısı ile taşikardiye neden olurlar.

3. Psikiyatrik İlaçlar ve ADHD Tedavileri

  • Stimülanlar: Metilfenidat, Modafinil

  • Antidepresanlar: Amitriptilin (TCA), Venlafaksin, Duloksetin (SNRI)

  • Mekanizma: Noradrenalin geri alım blokajı ile sempatik aktivite artışına neden olarak

4. Tiroid Hormon Replasmanları

  • Etken Madde: Levotiroksin

  • Mekanizma: Yüksek doz alımı sonrası iyatrojenik hipertiroidi gelişen hastalarda istirahat nabzı yükselir

5. Kortikosteroidler

  • Etken Maddeler: Prednizolon, Deksametazon

  • Mekanizma: Elektrolit kaybı, sıvı tutulum ve  merkezi sinir sitemini uyararak ajitasyon ve çarpıntıya neden olurlar.

6. Antibiyotikler

  • Gruplar: Makrolidler (Azitromisin, Klaritromisin), Kinolonlar (Siprofloksasin, Levofloksasin)

  • Mekanizma: QT uzaması ile  ritim bozukluğu riskine neden olurlar.

7. Zayıflama İlaçları ve Takviyeler

  • İçerik: Kafein, Guarana, Ephedra, Synephrine

  • Mekanizma: Metabolik hız ve kalp atım sayısını artırır

8. İlaç Bırakma Etkisi (Rebound Taşikardi)

  • Örnek: Beta-blokerlerin veya antihipertansiflerin ani kesilmesi

  • Mekanizma: Adrenalin duyarlılığında ani artış ile taşikardi krizine neden olabilirler.

9. Dolaylı Etkenler

  • Mide İlaçları: Mide koruyucu proton pompası inhibitörleri magnezyum ve B12 eksikliğine yol açarak çarpıntıya neden olabilir.

  • Göz Damlaları: Glokom ilaçları → sistemik dolaşıma geçerek sempatik aktivasyon bulgularına yol açabilir.

10. Antiaritmik İlaçlar

  • Etken Maddeler: Amiodaron, Sotalol, Flecainid, Propafenon

  • Mekanizma: Elektriksel iletim değişikliğine neden olarak  pro-aritmik etki, QT uzaması yoluyla

11. Antihipertansifler

  • Kalsiyum Kanal Blokerleri: Diltiazem, Verapamil; refleks taşikardiye neden olabilir.

  • Diüretikler: Furosemid, hidroklorotiyazid; elektrolit kaybına yol açarak ritim bozukluğuna neden olabilir.

  • ACE/ARB: Dolaylı elektrolit etkisi

12. Doğum Kontrol Hapları ve Hormon Replasman Tedavileri (HRT)

Hormon içerikli bu ilaçlar hem doğrudan hem de dolaylı yollarla çarpıntıyı tetikleyebilir.

  • Etken Maddeler: Östrojen ve Progesteron türevleri.

  • Östrojen, kanın pıhtılaşma eğilimini (hiperkoagülabilite) artırabilir. Eğer bacak venlerinde oluşan bir pıhtı akciğere ulaşırsa (Pulmoner Emboliye), ani gelişen şiddetli çarpıntı ve nefes darlığına neden olur. Bu, hayati önem taşıyan bir durumdur.

  • Oral kontraseptifler vücutta Magnezyum, B2, B6, B12 ve Folat depolarını tüketir. Özellikle magnezyum eksikliği, kalp ritminin en yaygın besin kaynaklı tetikleyicisidir.

  • Hormonal dalgalanmalar otonom sinir sistemi üzerinden sempatik baskınlığı artırarak istirahat nabzını yükseltebilir.

  • Anabolik Steroidler: Metabolizma ve sempatik aktivite artışı

13. Kanser Tedavileri

  • Antrasiklinler: Doksorubisin, Daunorubisin, kardiyotoksisiteye neden olabilir.

  • Trastuzumab: Kalp fonksiyon bozukluğuna neden olarak çarpıntıya neden olabilir.

14. Antihistaminikler

  • Eski Nesil: Terfenadin, Astemizol, Difenhidramin; QT uzaması ve  antikolinerjik etki ile çarpıntıya neden olabilir.

  • Yeni Nesil: Genelde güvenli olmakla birlikte yüksek dozda benzer riskler taşırlar.

15. Parkinson İlaçları

  • Etken Maddeler: Levodopa, Selegilin

  • Mekanizma: Dopaminerjik uyarı ile sempatik aktivite artışına neden olabilirler.

16. Diş Hekimliğinde Lokal Anestezikler

  • İçerik: Epinefrin katkılı lokal anestezikler

  • Mekanizma: Enjeksiyon sonrası ani taşikardi, panik benzeri his

17. Migren İlaçları

  • Etken Maddeler: Sumatriptan, Zolmitriptan, Ergotamin

  • Mekanizma: Sadece beyin damarlarını değil, sistemik ve koroner damarları da büzerek (vazokonstrüksiyon) kalbin yenmesi gereken direnci artırırlar. Kalp, bu artan iş yükü karşısında daha hızlı ve sert atma ihtiyacı duyar (refleks taşikardi); ayrıca koroner damarlardaki hassasiyet, ritim düzenini sağlayan elektriksel iletiyi geçici olarak bozabilir.

18. Demir ve Vitamin Takviyeleri (IV)

  • Durum: Hızlı IV demir veya magnezyum verilmesi, vazodilatasyon ve refleks taşikardiye neden olabilir.

19. Gizli Kafein Kaynakları

  • İçerik: Enerji içecekleri, pre-workout ürünler, bitter çikolata (teobromin)

  • Mekanizma: Sempatik aktivite artışı ile çarpıntıya neden olabilirler.

20. Mast Hücresi Aktivasyonu ve Histamin Artışına Neden Olan İlaçlar

  • Ağrı Kesiciler (NSAİİ): Aspirin, İbuprofen, Naproksen, Diklofenak; histamin salınımına neden olabilir.

  • DAO İnhibitörleri: Verapamil, Alprenolol, Sertralin, Fluoksetin, Simetidin → histamin parçalanmasını engellerek histamin d,zeylerinde artışa neden olur.

  • Kas Gevşeticiler/Opioidler: Kodein, Morfin; mast hücresi degranülasyonuna neden olarak histamin düzeylerini artırırlar.

  • Radyokontrast Maddeler: İyotlu kontrastlar; histamin deşarjına neden olur.

  • Antibiyotikler: Sefuroksim, Vankomisin; histamin salınımına neden olarak çarpıntıya neden olur.

Son Güncelleme: 12 Temmuz 2026