Günümüzde tat ve koku kaybı dendiğinde akla ilk olarak COVID-19 enfeksiyonu ve Uzun COVID gelse de, aslında kullandığımız pek çok reçeteli ilaç sessiz sedasız bu duyularımızı köreltebiliyor veya değiştirebiliyor. Disgeuzi (tat bozukluğu) veya Anosmi (koku kaybı) olarak adlandırılan bu durumlar, bazen yiyeceklerden aldığımız keyfi bitirirken bazen de Yanan Ağız Sendromu gibi kronik ağrılı süreçleri tetikleyebiliyor. Eğer son dönemde yediğiniz yemekler "metalik" bir tat veriyorsa veya sevdiğiniz parfümler eskisi gibi kokmuyorsa, bir suçlu da ecza dolabınızdaki bir ilaç olabilir.
Tat Bozukluğu ve Koku Kaybı Yapan İlaçlar
-
Mide koruyucular (Proton pompası inhibitörleri): Lansaprazol, pantaprozol, omeprazol
-
Antibiyotikler: Ampisilin, azitromisin, siprofloksasin, metronidazol, tetrasiklin
-
Antiepileptikler: Karbamazepin, fenitoin, topiramat (özellikle gazl içeceklerin tadını değiştirir)
-
Antidepresanlar: Amitriptilin, klomipramin, imipramin, SSRI grubu (fluoksetin, sertralin, paroksetin vb.)
-
Antipsikotikler: Klozapin, olanzapin
-
Antihistaminikler: Klorfeniramin, loratadin
-
Dekonjestanlar: Psödoefedrin
-
Tansiyon/kalp ilaçları: Asetozolamid, diltiazem, ACE inhibitörleri (kaptopril, enalapril), hidroklorotiazid, nifedipin, nitrogliserin, propranolol, spironolakton, ARB grubu (losartan, valsartan)
-
Romatizmal tedaviler: Kolşisin, altın, penisillamin, metotreksat
-
Lityum
-
Kemoterapi ilaçları: Sisplatin, doksorubisin, vinkristin
-
Parkinson tedavisi: Levo-dopa
-
Tiroid ilaçları: Metimazol, propiltiourasil
-
Lipid düşürücüler: Statinler
-
Kas gevşeticiler: Baklofen
-
Antifungaller: Ketokonazol, terbinafin (eklenmesi gereken grup)
-
Antiviral ilaçlar: Efavirenz (yanan ağız sendromu riskiyle birlikte), Paxlovid ((Nirmatrelvir/Ritonavir) ağızda "Paxlovid ağzı" olarak bilinen şiddetli bir acı/metalik tat bırakabilir).
-
Diüretikler: Furosemid, tiazid grubu
-
Kemik erimesi ilaçları: Bifosfonatlar
-
Mantar tedavisi: Terbinafin
Ne Yapmak Gerekir?
Tat ve koku duyularındaki değişimler sadece yaşam konforunu bozmaz; aynı zamanda beslenme yetersizliğine ve iştahsızlığa da yol açabilir. Eğer yeni bir ilaca başladıktan sonra bu semptomları fark ettiyseniz:
-
İlacı aniden kesmeyin: Mevcut hastalığınızın tedavisi duyusal yan etkiden daha öncelikli olabilir.
-
Mineral seviyelerinizi kontrol ettirin: Özellikle çinko, bakır ve B vitaminleri eksikliği ilaçların bu etkisini derinleştirir.
-
Alternatifleri sorun: Pek çok ilaç grubunda, tat/koku duyusuna daha az etki eden muadil seçenekler mevcuttur.
💊
Tat ve koku kaybı, vücudunuzun size verdiği önemli bir sinyal olabilir. Bu durumun altında yatan nedenin kullandığınız bir ilaç mı, yoksa geçirilmiş bir enfeksiyon sonrası gelişen nörolojik bir tablo mu olduğunun ayırt edilmesi gerekir. Fonksiyonel bir bakış açısıyla vitamin ve mineral eksikliklerini tamamlamak, vücudun bu duyuları yeniden kazanma yeteneğini artıracaktır.
