Radyal Sinir Felci: Sabah Uyandım, Bileğimi Kaldıramıyorum

Radyal Sinir Felci: Sabah Uyandım, Bileğimi Kaldıramıyorum

Sabah uyanıyorsunuz ve elinizi kaldırdığınızda bileğiniz aşağı sarkıyor; bileğinizi ve parmaklarınızı yukarı kaldıramıyorsunuz, elinizin üstü de hafifçe uyuşmuş. Genellikle bir gece önce kolun uzun süre bir sandalyenin arkasına asılı kaldığı, derin bir uykuda kolun üzerine yatıldığı ya da sevilen birinin başı kolun üzerindeyken uyunduğu öğrenilir. Bu tabloya radyal sinir felci denir; halk arasında ve tıpta "cumartesi gecesi felci" ve "balayı felci" olarak da bilinir. Ürkütücü görünse de çoğu zaman haftalar içinde kendiliğinden düzelir. Ama inmeyle karışabildiği için doğru değerlendirilmesi önemlidir. Bu yazıda radyal sinirin neden ve nerede sıkıştığını, belirtileri, inmeden ve diğer durumlardan nasıl ayırt edildiğini, iyileşme sürecini, atelin ve fizik tedavinin yerini ve saat kayışı gibi bilekteki baskılara bağlı uyuşmayı anlattım.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.

Sabah Gelen Bilek Düşmesi

Radyal sinir, koltuk altından çıktıktan sonra kol kemiğinin arkasından, kemiğe sarılan sarmal bir oluk boyunca aşağı iner. Bu bölgede kemiğe çok yakın seyrettiği için dışarıdan gelen baskıya karşı korunmasızdır. Kol uzun süre sert bir kenara ya da başka bir ağırlığa dayandığında sinir kemikle bu yüzey arasında sıkışır.

Radyal sinir, bileği ve parmakları yukarı kaldıran, başparmağı açan kasları çalıştırır ve el sırtının başparmak tarafının hissini taşır. Sinir sıkıştığında ortaya çıkan en belirgin tablo "bilek düşmesidir": Kol öne uzatıldığında bilek aşağı sarkar, bilek ve parmaklar yukarı kaldırılamaz.

Nasıl Olur?

Radyal sinir felcinin en sık nedeni, sinirin uzun süre ve kesintisiz bir baskı altında kalmasıdır. Normalde kolumuz uyuşmaya başladığında uykuda bile farkında olmadan pozisyonumuzu değiştiririz. Bu koruyucu refleks zayıfladığında baskı saatlerce sürebilir.

  • Cumartesi gecesi felci: Kolun sandalyenin ya da koltuğun arkasına asılı kalarak uyuyakalınması. Çoğunlukla alkol, uyku ilacı ya da sakinleştirici kullanımından sonra, kişi çok derin uyuduğu için gelişir.
  • Balayı felci: Uyurken sevilen birinin başının saatlerce kolun üzerinde kalması
  • Kolun üzerine yatarak uyumak, özellikle aşırı yorgunluk ya da derin uyku sırasında
  • Koltuk değneğini koltuk altına yüklenerek kullanmak
  • Kol kemiği kırıkları ve kola sıkı sarılan bantlar ya da turnikeler

Kısa süreli baskılarla bile tekrar tekrar sinir felci yaşayan kişilerde, sinirlerin basınca karşı kalıtsal olarak hassas olduğu bir durum olan basınca yatkın kalıtsal nöropati de akla gelmelidir.

Belirtiler

Belirtiler genellikle uyanınca fark edilir ve ağrısızdır:

  • Bileği ve parmakları yukarı kaldıramama
  • Başparmağı yana açamama
  • El sırtında, başparmak ile işaret parmağı arasındaki bölgede uyuşma ya da his azalması; bazı kişilerde his tamamen korunabilir
  • Elde güçsüzlük hissi

Son madde önemli bir yanılgıya yol açabilir. Bilek aşağı sarkık olduğunda parmakları büken kaslar güçlerini kullanamaz; bu yüzden kişi yumruk yapmakta ve tutmakta da zorlanır ve "elimin tamamı tutmuyor" der. Bilek düz bir şekilde desteklendiğinde kavrama gücünün aslında korunduğu görülür.

Baskı koltuk altı hizasında olduysa, örneğin koltuk değneğine bağlı sıkışmada, dirseği açan kaslar da etkilenir ve dirseği düzeltmek de zorlaşır.

İnme mi, Sinir Sıkışması mı?

Sabah uyanınca elde güçsüzlük fark etmek, akla ilk olarak inmeyi getirir ve bu düşünce önemlidir. Beyindeki bazı küçük inmeler de nadiren radyal sinir felcine çok benzeyen bir bilek düşmesi yapabilir.

Radyal sinir felcini düşündüren özellikler şunlardır: Bir gece önce kolun uzun süre baskı altında kaldığının bilinmesi, güçsüzlüğün yalnızca bileği ve parmakları kaldıran kaslarla sınırlı olması, uyuşmanın el sırtının başparmak tarafında olması ve başka hiçbir yakınma olmaması.

Şu durumlarda ise beklemeden 112'yi aramak ya da acil servise gitmek gerekir:

  • Yüzde kayma, konuşma bozukluğu, bacakta güçsüzlük ya da görme kaybı eşlik ediyorsa
  • Kolda baskı kalmasını açıklayan bir durum yoksa
  • Güçsüzlük yalnızca bileği değil, bütün eli ya da kolu tutuyorsa
  • Emin olamıyorsanız

Benzer Tablolar

Boynun yedinci sinir kökünün sıkışması (boyun fıtığı) da bilek ve parmak güçsüzlüğü yapabilir; ancak genellikle boyun ve kol ağrısıyla birlikte gelir ve dirseği açan kaslar da etkilenir. Ön koldaki bir dalın sıkışmasında ise bilek kalkabilir ama parmaklar kalkmaz ve uyuşma olmaz. Bu ayrımlar muayene ve EMG ile yapılır.

İyileşme Süreci

Baskıya bağlı radyal sinir felcinin seyri genellikle iyidir. Çoğu durumda sinirin kendisi kopmaz; yalnızca sinirin kılıfı bir süre için zarar görür ve sinyal iletimi bloke olur. Kılıf onarıldıkça iş görme yeniden başlar.

Düzelme çoğu kişide birkaç hafta içinde başlar ve haftalar ya da birkaç ay içinde tamamlanır. Baskı çok uzun sürdüyse ve sinirin kendisi de etkilendiyse iyileşme aylar sürebilir; az sayıda kişide tam düzelme olmayabilir.

EMG Ne Zaman?

Öyküsü tipik olan ve hızla düzelmeye başlayan kişilerde ek tetkik gerekmeyebilir. EMG, sıkışmanın yerini doğrulamak, inme ve boyun fıtığı gibi diğer nedenleri dışlamak ve iyileşmenin ne kadar sürebileceğini tahmin etmek için yararlıdır. Sinirdeki hasarın tam olarak görülebilmesi için EMG'nin genellikle olaydan iki ila üç hafta sonra yapılması daha bilgilendiricidir. Kol kemiği kırığı ya da kola darbe varsa görüntüleme yapılır.

Tedavi

Baskıya bağlı radyal sinir felcinde tedavinin amacı, sinir iyileşene kadar eli işlevsel tutmak ve eklemlerin sertleşmesini önlemektir.

  • Bilek ateli: Bileği hafifçe yukarıda tutan bir atel, elin günlük işlerde kullanılmasını kolaylaştırır ve kavrama gücünü geri kazandırır.
  • Fizik tedavi: Bilek ve parmak eklemlerinin hareket açıklığını korumak, kasları desteklemek ve günlük işlere uyum sağlamak için önemlidir.
  • Baskıdan korunmak: İyileşme sürecinde kolun yeniden baskı altında kalmaması gerekir.
  • Tetikleyicileri gözden geçirmek: Alkol ve uyku ilaçlarının derin uykuda koruyucu refleksleri baskıladığını unutmamak gerekir.

Aylar geçmesine rağmen düzelme olmayan nadir durumlarda cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Bilekte Yüzeysel Dal: Saat Kayışı Uyuşması

Radyal sinirin yalnızca his taşıyan bir dalı, bileğin başparmak tarafında deri altında çok yüzeysel seyreder. Bu dal dar bir saat kayışı, sıkı bir bileklik, kelepçe ya da alçı tarafından sıkıştırılabilir. Halk arasında "saat kayışı uyuşması", tıpta Wartenberg sendromu ya da kelepçe nöropatisi denen bu durumda:

  • Başparmağın, işaret parmağının ve el sırtının başparmak tarafında uyuşma, yanma ve karıncalanma olur.
  • Güçsüzlük olmaz, çünkü bu dal yalnızca his taşır.
  • Bileği serçe parmak tarafına doğru bükmek ya da bileğin dış yanına hafifçe vurmak belirtileri artırabilir.

Tedavinin temeli, sıkıştıran şeyi ortadan kaldırmaktır: Saati ya da bilekliği gevşetmek ya da diğer bileğe takmak. Belirtiler çoğu zaman birkaç ay içinde kendiliğinden geçer. Bileğin başparmak tarafındaki kiriş iltihabıyla (de Quervain hastalığı) karışabildiği için değerlendirme yapılması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Radyal sinir felciyle ilgili en sık sorulan soruları kısaca yanıtladım.

• Bileğim ne zaman düzelir?

Baskıya bağlı radyal sinir felcinde düzelme çoğunlukla birkaç hafta içinde başlar ve çoğu kişi haftalar ya da birkaç ay içinde tamamen iyileşir. Baskı çok uzun sürdüyse iyileşme daha uzun sürebilir. Bu süreçte atel ve fizik tedavi hem eli kullanmayı kolaylaştırır hem de eklemlerin sertleşmesini önler.

• Elim tutmuyor, bu da radyal sinirden mi?

Olabilir. Bilek aşağı sarktığında parmakları büken kaslar gücünü kullanamaz ve kişi tutmakta zorlanır. Bilek düz desteklendiğinde kavrama gücünün çoğu zaman korunduğu görülür. Ancak bütün elde ya da kolda güçsüzlük varsa başka nedenler araştırılmalıdır.

• Alkol aldıktan sonra mı olur?

Alkol en bilinen tetikleyicidir, çünkü uykuyu derinleştirerek pozisyon değiştirme refleksini baskılar. Ancak uyku ilaçları, sakinleştiriciler, aşırı yorgunluk ya da bir başkasının başının kolun üzerinde kalması da aynı tabloya yol açabilir.

• Tekrar olur mu?

Kolu uzun süre baskı altında bırakan durumlardan kaçınıldığında tekrarlaması seyrektir. Kısa süreli baskılarla bile farklı sinirlerde tekrar tekrar felç yaşayan kişilerde ise basınca yatkın kalıtsal nöropati araştırılmalıdır.


Referanslar

  • Han BR, Cho YJ, Yang JS, Kang SH, Choi HJ. Clinical Features of Wrist Drop Caused by Compressive Radial Neuropathy and Its Anatomical Considerations. J Korean Neurosurg Soc. 2014;55(3):148-151.
  • Wrist Drop. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; updated 2023.
  • Saba EKA. Superficial radial neuropathy: an unobserved etiology of chronic dorsoradial wrist pain. Egypt Rheumatol Rehabil. 2021;48:29. doi: 10.1186/s43166-021-00077-y
  • Lanzetta M, Foucher G. Entrapment of the superficial branch of the radial nerve (Wartenberg's syndrome). A report of 52 cases. Int Orthop. 1993;17(6):342-345.
  • Attarian S, Fatehi F, Rajabally YA, Pareyson D. Hereditary neuropathy with liability to pressure palsies. J Neurol. 2020;267(8):2198-2206. doi: 10.1007/s00415-019-09319-8
  • Castelli G, Desai KM, Cantone RE. Peripheral Neuropathy: Evaluation and Differential Diagnosis. Am Fam Physician. 2020;102(12):732-739. PMID: 33320513
Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Yazar Dr. Banu Taşcı Fresko

Dr. Banu Taşcı Fresko

Nöroloji Uzmanı, Fonksiyonel Tıp Hekimi (IFMCP)