Tiroid, Hashimoto ve Beyin Sisi: Beynim Neden Eskisi Gibi Çalışmıyor?

Tiroid, Hashimoto ve Beyin Sisi: Beynim Neden Eskisi Gibi Çalışmıyor?

Tiroid değerleriniz normale döndüğü halde zihniniz hâlâ eskisi gibi çalışmıyor mu? Kelimeleri geç bulmak, okuduğunu aklında tutamamak, düşüncelerin yavaş akması tiroid hastalığı olan pek çok kişinin tanıdık yakınmalarıdır. Bu yazıda tiroid hormonlarının beyni nasıl etkilediğini, hipotiroidi ve Hashimoto tiroiditinde beyin sisinin neden ortaya çıktığını, tedaviye rağmen neden sürebildiğini ve ne zaman doktora başvurmak gerektiğini anlattım.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.

Yavaşlayan Zihin

Tiroid hormonları vücudun ve beynin çalışma hızını ayarlar. Bu hormonlar azaldığında yalnızca kalp atışı ve metabolizma değil, düşünme hızı da yavaşlar. Bu yüzden beyin sisi, tiroid bezinin az çalıştığı durumun (hipotiroidi) en sık ve en çok zorlayan yakınmalarından biridir.

Tiroid hastalıklarının tanısı ve tedavisi endokrinolojinin alanıdır. Ben bu yazıda yalnızca tiroidin beyne yansımalarını anlattım. Tiroidin sinir sistemiyle ilişkisini tiroid ve beyin yazısında, beyin sisinin diğer nedenlerini ise beyin sisi nedir yazısında anlattım.

Hipotiroidi Beyni Nasıl Etkiler?

Beyin, tiroid hormonlarına en duyarlı organlardan biridir. Bu hormonlar sinir hücrelerinin enerji kullanımını, sinir hücreleri arasındaki iletişimi ve ruh halini düzenleyen sistemleri etkiler. Hipotiroidide en sık görülen zihinsel yakınmalar şunlardır:

  • Düşünme hızında yavaşlama: Kişi soruları geç yanıtladığını, düşüncelerinin ağırlaştığını hisseder.
  • Hafıza ve dikkat sorunları: Okuduğunu aklında tutamamak, ne için odaya girdiğini unutmak ve uzun süre odaklanamamak sık görülür.
  • Kelime bulma güçlüğü: Aranan kelime dilin ucunda kalır.
  • Ruh hali değişiklikleri: İsteksizlik, depresif ruh hali ve kaygı eşlik edebilir.
  • Uyku hali ve yorgunluk: Yeterince uyusa bile kişi gün içinde uykulu ve bitkin hisseder.

Hipotiroidisi olan kişilerle yapılan geniş bir ankette, katılımcıların büyük çoğunluğu beyin sisi yaşadığını ve bunun günlük hayatını belirgin şekilde etkilediğini bildirmiştir. Bu yakınmaların önemli bir kısmı tedaviyle düzelir.

Tedaviye Rağmen Sürüyorsa

Tiroid ilacına başladıktan ve değerler normale döndükten sonra bile bazı kişilerde beyin sisi sürebilir. Bunun arkasında çoğu zaman gözden kaçan ve düzeltilebilen nedenler vardır.

İlacın Emilimi

Tiroid ilacının (levotiroksin) emilimi kolay etkilenir. Kahve, kalsiyum ve demir takviyeleri, mide koruyucu ilaçlar ve bazı lifli besinler ilacın emilimini azaltabilir; bu durumda tiroid değerleri dalgalanır ve beyin sisi sürebilir. İlacın doğru alımını hipotiroidi tedavisinde dikkat edilecek noktalar yazısında ayrıntılı anlattım. Doz ayarı her zaman tiroid değerlerinize bakılarak hekiminiz tarafından yapılmalıdır.

Revers T3

Stres, ağır diyetler ya da süregen enflamasyon gibi durumlarda vücut T4 hormonunun bir kısmını aktif T3 yerine etkisiz revers T3'e dönüştürür. Revers T3 hücredeki tiroid hormonu alıcısına bağlanır ama onu çalıştırmaz. Bu yüzden revers T3 yüksek olduğunda, TSH ve T4 normal görünse bile hücreler tiroid hormonundan yeterince yararlanamaz ve beyin sisi gibi hipotiroidi belirtileri sürebilir. Bu konuyu tiroid ve beyin yazısında anlattım.

Gluten Bağlantısı

Hashimoto tiroiditi olanlarda çölyak hastalığı toplumdan daha sık görülür. Tanı konmamış çölyak hastalığı tiroid ilacının emilimini bozabilir ve kendisi de beyin sisine yol açabilir. Glutensiz beslenmeye başladıktan sonra bağırsak iyileştikçe ilacın emilimi artar; bu yüzden ilk aylarda tiroid değerlerinin daha sık kontrol edilmesi gerekebilir. Glutenin zihne etkilerini gluten ve beyin sisi yazısında anlattım.

Eşlik Eden Eksiklikler

Tiroid hastalığı olan kişilerde bazı vitamin ve mineral eksiklikleri sık görülür ve tiroid değerleri düzelse bile beyin sisini sürdürebilir:

  • B12 vitamini: Hashimoto tiroiditine sık eşlik eden otoimmün gastrit, B12 vitamininin emilimini bozar. Eksikliği unutkanlık ve zihinsel yavaşlamaya yol açabilir.
  • Demir: Tiroid hormonu yapımı için de gereklidir. Ferritin düşüklüğü yorgunluk, dikkat sorunları ve saç dökülmesiyle kendini gösterebilir.
  • D vitamini: Otoimmün tiroid hastalığı olanlarda sıklıkla düşüktür. Zihne etkisini D vitamini eksikliği ve beyin sisi yazısında anlattım.
  • Selenyum: Tiroidi oksidatif hasara karşı korur ve tiroid hormonunun aktif hale gelmesine katkıda bulunur. Çalışmaları bir araya getiren bir değerlendirmede selenyum desteğinin Hashimoto tiroiditinde tiroid antikorlarını düşürdüğü gösterilmiştir. Yararlı ve zararlı dozu arasındaki aralık dar olduğu için hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Hashimoto ve Antikorlar

Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı antikor ürettiği otoimmün bir hastalıktır. Bazı çalışmalarda tiroid değerleri normal olsa bile antikorları yüksek olan kişilerde yorgunluk, ruh hali değişiklikleri ve dikkat sorunlarının daha sık olduğu bildirilmiştir. Bu konu henüz tam aydınlatılmış değildir, ama normal tahlillere rağmen süren yakınmaların ciddiye alınması gerektiğini düşündürür.

Çok daha nadir olarak Hashimoto tiroiditine kafa karışıklığı, hafıza sorunları, nöbetler ve kişilik değişikliğiyle giden bir beyin tutulumu eşlik edebilir (Hashimoto ensefalopatisi). Bu tablo kortizon tedavisine genellikle iyi yanıt verir ve nörolojik değerlendirme gerektirir.

Uyku

Hipotiroidide uyku apnesi daha sık görülür. Horlama, gece nefes durmaları ve sabah baş ağrısı varsa uyku açısından da değerlendirme yapılmalıdır. Uykunun zihne etkisini uyku ve beyin sisi yazısında anlattım.

Tiroid Fazla Çalıştığında

Tiroid bezinin fazla çalıştığı durumda (hipertiroidi) zihin yavaşlamaz, tersine hızlanır ama dağılır. Kişi huzursuz, sabırsız ve sinirli olabilir; düşünceleri bir konudan diğerine atlar, odaklanmakta zorlanır ve uykuya dalamaz. Çarpıntı, titreme, terleme ve kilo kaybı eşlik edebilir. Bu tablo da tedaviyle büyük ölçüde düzelir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Tiroid hastalığına bağlı beyin sisi çoğu zaman tedaviyle geriler. Aşağıdaki durumlarda hekiminize başvurun:

  • Endokrinoloji: Tiroid değerlerinizin kontrolü, ilaç dozunun ayarlanması ve yeni başlayan yorgunluk, üşüme, kilo değişikliği gibi yakınmalar için
  • Nöroloji: Tiroid değerleriniz normal olduğu halde beyin sisi, unutkanlık, baş ağrısı ya da uyuşmalar sürüyorsa
  • Acil servis: Aniden başlayan kafa karışıklığı, nöbet ya da konuşma bozukluğu varsa

Sıkça Sorulan Sorular

Tiroid ve beyin sisiyle ilgili en sık sorulan soruları kısaca yanıtladım.

• Tiroid değerlerim normal, neden hâlâ beyin sisim var?

İlacın emilimindeki sorunlar, revers T3 yüksekliği, B12 vitamini, demir ve D vitamini eksiklikleri, uyku apnesi ve tanı konmamış çölyak hastalığı en sık nedenler arasındadır. Bunların araştırılması ve düzeltilmesi çoğu zaman yakınmaları belirgin şekilde azaltır.

• Hipertiroidi de beyin sisi yapar mı?

Evet, ama farklı bir şekilde. Zihin yavaşlamaz, tersine hızlanır ve dağılır; kişi odaklanmakta ve uykuya dalmakta zorlanır. Tedaviyle bu yakınmalar büyük ölçüde düzelir.

• Hashimoto beyin sisi yapar mı?

Hashimoto tiroiditi hipotiroidiye yol açtığında beyin sisi sık görülür. Bazı çalışmalar, tiroid değerleri normal olsa bile antikorları yüksek kişilerde zihinsel yakınmaların daha sık olabileceğini gösteriyor.

• Tedaviyle beyin sisi geçer mi?

Çoğu kişide evet. Tiroid değerleri düzeldikçe zihinsel netlik de genellikle birkaç ay içinde geri döner. Eşlik eden eksiklikler de tamamlandığında iyileşme daha belirgin olur.

Referanslar

  • Chaker L, Bianco AC, Jonklaas J, Peeters RP. Hypothyroidism. Lancet. 2017;390(10101):1550-1562.
  • Ettleson MD, Raine A, Batistuzzo A, et al. Brain fog in hypothyroidism: understanding the patient's perspective. Endocr Pract. 2022;28(3):257-264.
  • Laurent C, Capron J, Quillerou B, et al. Steroid-responsive encephalopathy associated with autoimmune thyroiditis (SREAT): characteristics, treatment and outcome in 251 cases from the literature. Autoimmun Rev. 2016;15(12):1129-1133.
  • Leyhe T, Müssig K. Cognitive and affective dysfunctions in autoimmune thyroiditis. Brain Behav Immun. 2014;41:261-266.
  • Samuels MH. Psychiatric and cognitive manifestations of hypothyroidism. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes. 2014;21(5):377-383.
  • Wichman J, Winther KH, Bonnema SJ, Hegedüs L. Selenium supplementation significantly reduces thyroid autoantibody levels in patients with chronic autoimmune thyroiditis: a systematic review and meta-analysis. Thyroid. 2016;26(12):1681-1692.
Son Güncelleme: 21 Kasım 2026
Yazar Dr. Banu Taşcı Fresko

Dr. Banu Taşcı Fresko

Nöroloji Uzmanı, Fonksiyonel Tıp Hekimi (IFMCP)