Tiroid hastalığı olan pek çok kişi, ilacını düzenli kullandığı ve tahlilleri normale döndüğü halde yorgunluğunun geçmediğini söyler. Bu yorgunluk hayal ürünü değildir; tiroid hormonlarının enerji, beyin ve kaslar üzerindeki etkileri, bağışıklık sistemi ve eşlik eden diğer durumlarla ilişkilidir. Bu yazıda tiroid ile yorgunluk arasındaki bağı, tedaviye rağmen yorgunluğun neden sürebildiğini ve enerjinizi geri kazanmak için neler yapabileceğinizi anlattım.
- Tiroid Sessizce Yorduğunda
- Tiroid Hormonu ve Enerji
- Tedaviye Rağmen Süren Yorgunluk
- Tiroid Değerleri Normalken Tiroid İlacı
- Yorgunluğun İzini Sürmek
- Enerjiyi Geri Kazanmak
- Sıkça Sorulan Sorular
- • TSH’m normal ama yorgunum; tiroid ilacım yetersiz mi?
- • Tiroid ilacımın dozunu artırmak yorgunluğumu geçirir mi?
- • Hashimoto hastalığım var ama hormonlarım normal; yorgunluğum Hashimoto’dan olabilir mi?
- • Tiroid ilacı kullanırken takviye alabilir miyim?
- • Hangi tiroid ilacını kullandığım yorgunluğumu etkiler mi?
- Doktor Notu
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tiroid ilacınızın dozunu doktorunuza danışmadan değiştirmeyin, yazıda geçen takviyelere doktorunuza danışmadan başlamayın.
Tiroid Sessizce Yorduğunda
İngiltere’de tiroid ilacı kullanan 1.251 kişinin katıldığı bir araştırmada, katılımcıların %89'unda belirgin yorgunluk saptandı. Üstelik bu kişilerin yorgunluk düzeyi, aynı ölçekle değerlendirilen romatoid artrit, Parkinson hastalığı ve bağırsak hastalıklarıyla yaşayanlardan bile yüksekti. Katılımcıların çoğu için yorgunluk, en çok zorlandıkları belirtiydi; yorgunluğun ardından kilo kontrolü, kas ağrıları ve beyin sisi geliyordu.
Bu araştırmanın dikkat çeken bir sonucu da şuydu: Yorgunluk; kişinin yaşına, ne kadar süredir tedavi gördüğüne ya da hangi tiroid ilacını kullandığına göre değişmiyordu. Bu da tedaviye rağmen süren yorgunluğun yalnızca hormon düzeyiyle açıklanamayacağını, başka nedenlerin de araştırılması gerektiğini gösteriyor.
Tiroid Hormonu ve Enerji
Tiroid bezi, vücudumuzun enerji ekonomisini yöneten bir termostat gibi çalışır. Salgıladığı hormonlar hücrelerin ne kadar hızlı enerji üreteceğini ve harcayacağını belirler. Bu hormonların beyinde, kaslarda, kalpte ve neredeyse tüm dokularda alıcıları vardır. Tiroid hormonlarının beyni ve sinirleri nasıl yönettiğini ayrı bir yazıda anlattım.
Az Çalışan Tiroid
Tiroid hormonları azaldığında hücrelerin enerji santrali olan mitokondrilerin çalışması yavaşlar. Kaslar daha az enerji üretir, beyin daha yavaş çalışır. Bu durum yorgunluk, halsizlik, uyku hali, düşünce yavaşlığı, unutkanlık, üşüme ve kabızlıkla kendini gösterebilir. Tiroid hormonlarının beyindeki serotonin sistemini de etkilediği düşünülüyor; bu da az çalışan tiroidin duygu durumu üzerindeki etkisini açıklayan nedenlerden biri.
Fazla Çalışan Tiroid
Yorgunluk yalnızca az çalışan tiroidde görülmez. Tiroid fazla çalıştığında da vücut sürekli “yüksek devirde” çalışır; uyku bozulur, kaslar zayıflar ve kişi çarpıntı ile huzursuzluğun yanında derin bir bitkinlik yaşayabilir. Hollanda’da yaklaşık 6.000 kişinin incelendiği bir çalışmada, tiroid değerleri normal sınırlarda olanlar arasında bile serbest T4 düzeyi normalin üst sınırına yakın olanların daha fazla yorgunluk bildirdiği görüldü.
Tedaviye Rağmen Süren Yorgunluk
Tiroid ilacı yorgunluğu çoğu kişide hafifletir. Az çalışan tiroid nedeniyle tedaviye başlanan 92 kişinin izlendiği bir çalışmada, altı ay sonra yorgunluk yaşayanların oranı %46'dan %26'ya geriledi. Ancak her dört kişiden biri, tahlilleri tamamen normale döndüğü halde yorgun hissetmeye devam etti. Bu kişilerde başlangıçtaki yorgunluğun daha ağır olduğu ve şeker hastalığının daha sık görüldüğü dikkat çekti.
Tedaviye rağmen süren yorgunluğa katkıda bulunan birkaç önemli neden var.
Hashimoto Hastalığında Bağışıklık Sistemi
Hashimoto hastalığı, dünyada en sık görülen otoimmün hastalıktır; bağışıklık sistemi tiroid bezine saldırır ve zamanla bezin az çalışmasına yol açar. Hollanda’da yapılan bir çalışmada, Hashimoto hastalığı nedeniyle tiroid ilacı kullananların, tiroid kanseri nedeniyle bezi alınmış ve aynı ilacı kullananlara göre çok daha yorgun olduğu görüldü. Bu fark, hormon düzeyleriyle açıklanamıyordu.
Bu bulgu, yorgunluğun yalnızca hormon eksikliğinden değil, Hashimoto hastalığının kendisinden, yani süregen bağışıklık etkinliği ve enflamasyondan da kaynaklanabileceğini düşündürüyor. Nitekim konuyla ilgili çalışmaların çoğunda tiroid antikorları (anti-TPO) ile süren yakınmalar arasında bir ilişki bulundu. Tiroid değerleri normalken daha önce tiroid hastalığı geçirmiş kişilerin, hiç tiroid hastalığı olmayanlara göre daha fazla yorgunluk bildirmesi de bu görüşü destekliyor.
Kaslar Ne Anlatıyor?
Az çalışan tiroidi olan kişilerin %30 ile %80'inde kas yakınmaları görülür: kas ağrısı, kramplar, sertlik ve özellikle uyluk, kalça ve omuz kaslarında güçsüzlük. Merdiven çıkmak, oturduğu yerden kalkmak ya da kollarını kaldırarak iş yapmak zorlaşabilir. Bu yakınmalar tedaviyle genellikle haftalar içinde hafiflemeye başlar, ancak tamamen geçmesi aylar sürebilir.
Almanya’da yapılan bir çalışmada, tiroid değerleri en az altı aydır normal olan Hashimoto hastalarında altı dakikalık yürüme testi yapıldı. Bu kişilerin yürüme hızı dakikalar ilerledikçe belirgin biçimde düştü; sağlıklı kişilerde ise hız sabit kaldı. Hashimoto hastalarında kas ağrısı da daha sıktı ve bedensel yorgunluğu en çok etkileyen etkenin ağrı olduğu görüldü. Kas ağrısı ve yorgunluk iç içe geçtiğinde, tablo fibromiyaljiyi hatırlatabilir; iki durum birlikte de görülebilir.
Kolesterol ilacı (statin) kullananlarda, tiroid az çalışıyorsa kas yakınmalarının artabileceğini de bilmekte fayda var.
Eşlik Eden Durumlar
Tiroid hastalığı olan kişilerde yorgunluğu artırabilecek başka durumlar da sık görülür:
- Şeker hastalığı ve insülin direnci: Tedaviye rağmen süren yorgunluğun en güçlü habercilerinden biri. Kan şekeri dalgalanmalarının zihni nasıl etkilediğini ayrı bir yazıda anlattım.
- Diğer otoimmün hastalıklar: Hashimoto hastalığı, çölyak hastalığı başta olmak üzere diğer otoimmün hastalıklarla birlikte görülebilir.
- Vitamin ve mineral eksiklikleri: Demir, B12 vitamini, D vitamini ve selenyum eksiklikleri tiroid hastalarında sık görülür.
- Menopoz: Menopoz dönemi, tiroid hastalığının en sık görüldüğü yaşlarla örtüşür; yorgunluk ve menopozda beyin sisi bu dönemde birbirine karışabilir.
- Uyku sorunları: Tiroid hastalarında uyku kalitesi sıklıkla bozulur ve bu da gündüz yorgunluğunu artırır.
Stres Sistemi ve Erken Yaşam
Tiroid bezi, beyindeki hipotalamus ve hipofiz bezinin yönetiminde çalışır; bu sistem stres hormonlarını yöneten sistemle sıkı bir iş birliği içindedir. Fibromiyalji, kronik yorgunluk sendromu ve irritabl bağırsak sendromu olan kadınlarda yapılan bir çalışmada, tiroid değerleri normal sınırlarda olsa bile tiroid sistemindeki ince farkların yorgunlukla ilişkili olduğu görüldü. Aynı çalışmada çocuklukta zor yaşantılar geçirmiş kişilerde tiroid sisteminin ayarının farklılaştığı dikkat çekti.
Bu bulgu, erken yaşta yaşanan stresin beynin hormon sistemlerini yeniden ayarlayabileceğini ve bunun yıllar sonra yorgunluk olarak ortaya çıkabileceğini düşündürüyor. Konuyu çocukluk travması ve kronik yorgunluk yazımda ayrıntılı olarak anlattım.
Tiroid Değerleri Normalken Tiroid İlacı
Yorgunluk, tiroid tahlili istenmesinin en sık nedenlerinden biridir. Bu nedenle tiroid değerleri normal olduğu halde yorgunluk için tiroid ilacı başlanması da zaman zaman gündeme gelir. Avrupa’da 5.695 tiroid uzmanının katıldığı bir ankette, uzmanların yaklaşık %7,5'i tiroid değerleri normal olan ama açıklanamayan yorgunluğu bulunan kişilerde tiroid ilacının düşünülebileceğini belirtti.
Ancak tiroid değerleri normal olan kişilerde tiroid ilacı kullanımı önerilmez. Bu konuda yapılan bir çalışmada, tiroid ilacının bu kişilerde şeker hapından (plasebo) daha etkili olmadığı görüldü. 65 yaş üzerinde, tiroid değerleri hafifçe bozulmuş (TSH hafif yüksek, T4 normal) 230 kişide yapılan bir başka çalışmada da bir yıllık tiroid ilacı tedavisi, bedensel ve zihinsel yorgunlukta bir fark yaratmadı.
Bu konuda sıkça sorulan tetkiklerden biri de revers T3. Beden, her gün T4 hormonunun bir kısmını etkin T3'e, bir kısmını da etkin olmayan revers T3'e dönüştürür. Yoğun stres, ağır bir hastalık, enflamasyon ya da çok düşük kalorili beslenme gibi zorlu dönemlerde revers T3'e dönüşen kısım artabilir. Bunu, enerjiyi korumaya çalışan bedenin bir tür “tasarruf modu” olarak düşünebilirsiniz. Tiroid ilacı kullananlarda ise ilaçla alınan T4'ün bir kısmı revers T3'e dönüştüğü için revers T3 daha yüksek bulunabilir. Revers T3, hem ilaç kullananlarda hem kullanmayanlarda bu tabloyu anlamaya katkı sağlayabilir; ancak tek başına yorumlanması zordur ve tiroid ilacı başlamak ya da ilaç dozunu değiştirmek için yeterli bir gerekçe olarak kabul edilmez.
Gereksiz tiroid ilacı kullanımı, yorgunluğun asıl nedeninin bulunmasını geciktirebilir ve uzun vadede kalp ritim bozukluğu ile kemik erimesi riskini artırabilir. Bu nedenle tiroid değerleri normalken süren yorgunlukta, yorgunluğun diğer nedenlerinin araştırılması kabul gören yaklaşımdır.
Yorgunluğun İzini Sürmek
Yorgunluk, hormon sistemindeki pek çok sorunun ortak belirtisidir. Tiroid dışında böbreküstü bezi, hipofiz ve cinsiyet hormonlarındaki sorunlar, şeker ve yağ metabolizmasındaki bozukluklar da yorgunluğa yol açabilir. Bu nedenle tiroid tahlilleri normalken yorgunluğun izini sürmek için daha geniş bir değerlendirme gerekir.
Hangi Tahliller?
Yorgunluğun ardındaki nedenleri araştırmak için istenebilecek tahlilleri sürekli yorgunlukta ipuçları ve tahlilleri anlattığım yazıda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz. Tiroid hastalarında özellikle şu değerlendirmeler önemlidir:
- Tiroid değerleri (TSH, serbest T4, serbest T3) ve tiroid antikorları
- Tam kan sayımı, ferritin, B12 vitamini, folat ve D vitamini
- Açlık şekeri, HbA1c ve açlık insülini
- Çölyak hastalığı testleri
- Gerekirse kas enzimleri (CK)
Vitamin ve Mineral Eksiklikleri
Saptanan vitamin ve mineral eksikliklerinin tamamlanması, tiroid hastalarında yorgunluğu hafifletmenin önemli adımlarından biridir. Demir eksikliğinin ve diğer eksikliklerin yorgunlukla ilişkisini vitamin, mineral eksiklikleri ve anemi yazımda anlattım. Selenyum tiroid hormonlarının üretiminde ve etkinleşmesinde görev alır; ancak selenyum ve iyot takviyelerinin tiroid işlevini etkileyebildiği için doktor değerlendirmesiyle kullanılması önerilir.
Enerjiyi Geri Kazanmak
Tiroid ilacının doğru dozda kullanılması temel adımdır; ancak tek başına her zaman yeterli olmaz. Yorgunluğu hafifletmek için ilaç tedavisinin yanında sinir sistemini sakinleştiren, kasları güçlendiren ve enerjiyi dengeleyen yaklaşımlar birlikte kullanılabilir.
İlacın Doğru Kullanımı
Tiroid ilacının sabah aç karnına, yalnızca suyla ve kahvaltıdan 30–60 dakika önce alınması önerilir. İlacın emilimini etkileyen yiyecekleri, takviyeleri ve ilaçları hipotiroidi tedavisinde dikkat edilecek noktaları anlattığım yazıda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz. İlaç dozunun ayarlanması ve gerektiğinde farklı tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi için endokrinoloji uzmanınızla birlikte hareket etmeniz önemlidir.
Aşamalı Kas Gevşetme
Aşamalı kas gevşetme, vücuttaki kas gruplarını sırayla kasıp gevşetmeye dayanan basit bir yöntemdir. Tedaviye rağmen yorgunluk yaşayan 68 tiroid hastasında yapılan bir çalışmada, bu yöntemi dört hafta boyunca günde iki kez 20 dakika uygulayanların yorgunluğu belirgin biçimde azaldı, duygu durumları da düzeldi. Bu yöntemin stres sistemini sakinleştirerek, uykuyu iyileştirerek ve vücudu “dinlen ve onar” moduna geçirerek etki gösterdiği düşünülüyor.
Uygulamak için şu adımları izleyebilirsiniz:
- Sessiz bir yerde rahatça oturun ya da uzanın, birkaç kez yavaşça nefes alıp verin.
- Ellerinizden başlayın: Yumruklarınızı 5–7 saniye sıkın, ardından 15–20 saniye boyunca gevşeyen kaslarınızdaki hissi fark ederek bırakın.
- Aynı şekilde sırasıyla kollarınızı, omuzlarınızı, yüzünüzü, göğsünüzü, karnınızı ve bacaklarınızı kasıp gevşetin.
- Sonunda birkaç dakika tüm bedeninizdeki gevşemenin tadını çıkarın.
Hareket ve Enerji Dengesi
Kas yakınmaları olan tiroid hastalarında, kişiye uygun olarak yavaş yavaş artırılan egzersizler kas gücünü ve dayanıklılığı artırır. Hareketsizliğin kaslara etkisini düşündüğümüzde, kısa ama düzenli yürüyüşler bile değerlidir. Tiroid hastalarında yapılan çalışmalarda yoganın da yorgunluğu belirgin biçimde azalttığı görüldü; başlangıç için restoratif yoga iyi bir seçenek olabilir.
Yorgunluk günlük hayatınızı kısıtlıyorsa, enerjinizi gün içine dengeli dağıtmak ve yapabileceğinizi düşündüğünüz işin yaklaşık %60'ında durmak işe yarar. Bu yaklaşımı pacing yazımda adım adım anlattım. Uyku sorunlarının giderilmesi de enerjiyi geri kazanmanın temel yollarından biridir.
Sıkça Sorulan Sorular
• TSH’m normal ama yorgunum; tiroid ilacım yetersiz mi?
Olabilir, ama her zaman değil. TSH normal sınırlarda olduğu halde yorgunluk sürüyorsa, ilaç dozunun doktorunuzla birlikte gözden geçirilmesi kadar demir, B12 vitamini ve D vitamini eksiklikleri, şeker metabolizması, uyku sorunları ve eşlik eden diğer hastalıkların da araştırılması gerekir.
• Tiroid ilacımın dozunu artırmak yorgunluğumu geçirir mi?
Tiroid değerleri hedef aralıktayken dozu artırmak yorgunluğu genellikle geçirmez; aksine çarpıntı, uykusuzluk ve huzursuzluğa yol açabilir, uzun vadede kalp ve kemik sağlığını olumsuz etkileyebilir. Doz değişikliği mutlaka doktorunuzun değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
• Hashimoto hastalığım var ama hormonlarım normal; yorgunluğum Hashimoto’dan olabilir mi?
Evet, olabilir. Çalışmalar, hormon değerleri normal olduğu halde Hashimoto hastalığı olan kişilerin daha fazla yorgunluk, kas ağrısı ve uyku sorunu yaşadığını gösteriyor. Bunun nedenlerinden birinin süregen bağışıklık etkinliği ve enflamasyon olduğu düşünülüyor.
• Tiroid ilacı kullanırken takviye alabilir miyim?
Evet, eksikliği saptanan vitamin ve minerallerin tamamlanması yorgunluğu hafifletmeye yardımcı olur. Demir, kalsiyum ve magnezyum takviyelerini tiroid ilacınızdan birkaç saat sonra almanız önerilir; bu konudaki diğer ayrıntıları hipotiroidi tedavisi yazımda anlattım. Selenyum ve iyot takviyelerini ise doktorunuza danışarak kullanmalısınız.
• Hangi tiroid ilacını kullandığım yorgunluğumu etkiler mi?
İngiltere’de yapılan büyük araştırmada, farklı tiroid ilacı türlerini kullananlar arasında yorgunluk açısından anlamlı bir fark görülmedi. İlaç seçimi ve gerektiğinde farklı seçeneklerin değerlendirilmesi, endokrinoloji uzmanınızla birlikte yapılmalıdır.
Doktor Notu
Tiroid hastalığında yorgunluk çok sık görülür ve tedaviye rağmen sürebilir. Bu, yorgunluğunuzun “kafanızda” olduğu ya da ilacınızın işe yaramadığı anlamına gelmez. Hashimoto hastalığında bağışıklık sistemi, kas tutulumu, vitamin ve mineral eksiklikleri, şeker metabolizması, uyku ve stres sistemi yorgunluğa katkıda bulunan nedenler arasındadır. Bu nedenlerin bütüncül olarak değerlendirilmesi, tiroid ilacının yanında sinir sistemini sakinleştiren ve kasları güçlendiren yaklaşımlarla birleştiğinde enerjinizi geri kazanmanız mümkündür.
Referanslar
- Bednarczuk T, Sugier A, Attanasio R, et al. Use of thyroid hormones in euthyroid patients with unexplained fatigue: analyses of aggregate data from European national surveys of professional endocrine society members. Front Endocrinol (Lausanne). 2025;16:1713814. doi:10.3389/fendo.2025.1713814.
- Fariduddin MM, Haq N, Bansal N. Hypothyroid Myopathy. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519513/
- Fischer S, Markert C, Strahler J, et al. Thyroid functioning and fatigue in women with functional somatic syndromes – role of early life adversity. Front Physiol. 2018;9:564. doi:10.3389/fphys.2018.00564.
- Grixti L, Fisher H, Priestley J, et al. Prevalence and severity of fatigue in treated hypothyroidism: results of a UK survey. Eur Thyroid J. 2025;14(3):e250044. doi:10.1530/ETJ-25-0044.
- Jordan B, Uer O, Buchholz T, Spens A, Zierz S. Physical fatigability and muscle pain in patients with Hashimoto thyroiditis. J Neurol. 2021;268(7):2441-2449. doi:10.1007/s00415-020-10394-5.
- Kaltsas G, Vgontzas A, Chrousos G. Fatigue, endocrinopathies, and metabolic disorders. PM R. 2010;2(5):393-398. doi:10.1016/j.pmrj.2010.04.011.
- Louwerens M, Appelhof BC, Verloop H, et al. Fatigue and fatigue-related symptoms in patients treated for different causes of hypothyroidism. Eur J Endocrinol. 2012;167(6):809-815. doi:10.1530/EJE-12-0501.
- Ruíz-Pacheco MG, Hernández I, Hernández-Estrella G, et al. Severity of fatigue and its relationship with TSH before and after levothyroxine replacement therapy in patients with primary hypothyroidism. Biomedicines. 2023;11(3):811. doi:10.3390/biomedicines11030811.
- Safarabadi M, Mousivand M, Mohammad Talebi H, Poorcheraghi H, Mohammadi Farsani S. The effect of progressive muscle relaxation technique on fatigue and depression in patients with hypothyroidism: a randomized controlled trial. Health Sci Rep. 2026;9(8):e72893. doi:10.1002/hsr2.72893.
- Stuber MJ, Moutzouri E, Feller M, et al. Effect of thyroid hormone therapy on fatigability in older adults with subclinical hypothyroidism: a nested study within a randomized placebo-controlled trial. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2020;75(9):e89-e94. doi:10.1093/gerona/glaa123.
- van de Ven AC, Netea-Maier RT, de Vegt F, et al. Is there a relationship between fatigue perception and the serum levels of thyrotropin and free thyroxine in euthyroid subjects? Thyroid. 2012;22(12):1236-1243. doi:10.1089/thy.2011.0200.
