Skip to main content

Beden Unutmaz: Zor Bir Çocukluk Fibromiyaljiye Nasıl Zemin Hazırlar?

Fibromiyalji

Fibromiyalji; üç aydan uzun süren yaygın kas ve vücut ağrılarıyla seyreden, kadınlarda daha sık görülen kronik bir hastalıktır. Sadece kas ağrılarıyla sınırlı kalmaz; sıklıkla aşağıdaki belirtiler eşlik eder:

Çocukluk Travmaları Fibromiyalji Riskini Nasıl Artırır?

Fibromiyalji hastalarının öyküsünde sıklıkla çocukluk çağı travmaları yer alır. Bu travmalar iki ana grupta incelenebilir:

1. Tıbbi ve Fiziksel Travmalar

  • Prematüre doğum

  • Yoğun bakım yatışları

  • Uzun süreli hastalıklar ve tedaviler

  • Cerrahi girişimler

  • Kanser ve yanık tedavileri

  • Ağrı kesici kullanılmadan yapılan sünnet

Bu çocuklar, ağrılı veya ağrısız uyaranlara karşı normalden fazla ve uzun süren ağrı yanıtı verir. Serotonin ve diğer ağrı düzenleyici nörotransmitter düzeyleri düşüktür.

2. Psikososyal Travmalar

  • Fiziksel, duygusal ve cinsel şiddet

  • Duygusal ve fiziksel ihmal

  • Ailede alkol/madde bağımlılığı

  • Ruhsal hastalığı olan ebeveyn

  • Anne-baba ölümü veya ayrılığı

  • Bakımevinde büyümek

  • Fakirlik ve erken yaşta aşırı sorumluluk

  • Sürekli kavga ve huzursuzluk ortamı

  • Ebeveynle bozuk ilişki, korku ve ilgisizlik

Anneyle erken yaşta uzun süreli ayrılık, beyin gelişimini ve stres yanıtlarını bozarak fibromiyalji, beyin sisi, kaygı bozuklukları ve bağımlılık riskini artırır.

fibromiyalji zor cocukluk beden unutmaz n2

Travmanın Biyolojik İzleri

Çocukluk travmaları aşağıdaki fizyolojik değişikliklere neden olabilir:

  • HPA ekseni bozuklukları  (kortizol düzensizlikleri)

  • Otonom sinir sistemi dengesizliği (sempatik baskınlık, parasempatik azalma)

  • Beyin hacminde küçülme, ak madde lezyonları, hipokampüs atrofisi

  • Ağrı algısında merkezi duyarlılık artışı

  • Epigenetik değişiklikler (DNA metilasyonu, gen ifadesi bozulmaları)

  • Serotonin, dopamin, opioid metabolizmasında bozulmalar

  • BDNF düzeylerinde düşme (beyin onarımı zayıflar)

  • Bağışıklık sistemi aktivasyonu ve kronik enflamasyon

  • Bağırsak geçirgenliği ve mikrobiyota bozulması

Eşlik Eden Belirtiler 

Fibromiyalji Tedavisinde Travma Odaklı Bütüncül Yaklaşım

Fibromiyalji tedavisinde yalnızca ilaçlar yeterli değildir. Ağrının altında yatan travmatik biyolojik yükü hedeflemek gerekir

🔹 Psikoterapi

  • EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma)

  • Somatik Deneyimleme

  • Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT)

Bu yöntemler stres eksenini düzenleyerek ağrı algısını değiştirebilir.

🔹 Otonom Sinir Sistemi Regülasyonu

🔹 Biyokimyasal Destek

  • B]t]nsel b'r yakla;imla bağırsak sağlığı, nörotransmitter dengesi, vitamin ve mineral eks'kl'kler'n' tamamlama ve enflamasyonu azaltma hedeflenmelidir

  • Beslenme düzenlemeleri ile gluten hassasiyeti, histamin intoleransı ve şeker aşermesi kontrol altına alınmalıdır

∞ ∞ ∞

Fibromiyalji, yalnızca kas ağrılarından ibaret değildir. 

Çocuklukta yaşanan travmaların bıraktığı nörolojik ve fizyolojik izler, ağrı döngüsünü besler. 

Bu döngüyü kırmak için bedenin travma hafızası iyileştirilmeli, sinir sistemi yeniden dengeye kavuşturulmalıdır.

 Referanslar

  • Ciccone, D. S., Elliott, D. K., Chandler, H. K., Nayak, S., & Raphael, K. G. (2005). Sexual and Physical Abuse in Women With Fibromyalgia Syndrome: A Test of the Trauma Hypothesis. The Clinical Journal of Pain, 21(5), 378–386.
  • Kaleycheva, N., Cullen, A., Evans, R., Harris, T., Nicholson, T., & Chalder, T. (2021). The role of lifetime stressors in adult fibromyalgia: Systematic review and meta-analysis of case-control studies. Psychological Medicine, 51(2), 177-193. doi:10.1017/S0033291720004547
  • Kindler LL, Jones KD, Perrin N, Bennett RM. Risk factors predicting the development of widespread pain from chronic back or neck pain. J Pain. 2010 Dec;11(12):1320-8. doi: 10.1016/j.jpain.2010.03.007. Epub 2010 May 21. PMID: 20488762; PMCID: PMC2950865.
  • Low LA, Schweinhardt P. Early life adversity as a risk factor for fibromyalgia in later life. Pain Res Treat. 2012;2012:140832. doi: 10.1155/2012/140832. Epub 2011 Oct 12. PMID: 22110940; PMCID: PMC3196867.
  • Miró E, Martínez MP, Sánchez AI, Cáliz R. Clinical Manifestations of Trauma Exposure in Fibromyalgia: The Role of Anxiety in the Association Between Posttraumatic Stress Symptoms and Fibromyalgia Status. J Trauma Stress. 2020 Dec;33(6):1082-1092. doi: 10.1002/jts.22550. Epub 2020 Jun 22. PMID: 32567748.
  • Coppens E, Van Wambeke P, Morlion B, Weltens N, Giao Ly H, Tack J, Luyten P, Van Oudenhove L. Prevalence and impact of childhood adversities and post-traumatic stress disorder in women with fibromyalgia and chronic widespread pain. Eur J Pain. 2017 Oct;21(9):1582-1590. doi: 10.1002/ejp.1059. Epub 2017 May 24. PMID: 28543929.
  • Häuser W, Kosseva M, Üceyler N, Klose P, Sommer C. Emotional, physical, and sexual abuse in fibromyalgia syndrome: a systematic review with meta-analysis. Arthritis Care Res (Hoboken). 2011 Jun;63(6):808-20. doi: 10.1002/acr.20328. PMID: 20722042.
  • Anderberg UM, Marteinsdottir I, Theorell T, von Knorring L. The impact of life events in female patients with fibromyalgia and in female healthy controls. Eur Psychiatry. 2000 Aug;15(5):295-301. doi: 10.1016/s0924-9338(00)00397-7. PMID: 10954873.
  • Varinen A, Kosunen E, Mattila K, Koskela T, Sumanen M. The relationship between childhood adversities and fibromyalgia in the general population. J Psychosom Res. 2017 Aug;99:137-142. doi: 10.1016/j.jpsychores.2017.06.011. Epub 2017 Jun 16. PMID: 28712419.
  • Imbierowicz K, Egle UT. Childhood adversities in patients with fibromyalgia and somatoform pain disorder. Eur J Pain. 2003;7(2):113-9. doi: 10.1016/S1090-3801(02)00072-1. PMID: 12600792.
  • Fischer-Grote L, Fössing V, Aigner M, Boeckle M, Fehrmann E. Comorbidities of bladder pain syndrome in the context of the HITOP distress category: a systematic review and meta-analysis. Int Urogynecol J. 2022 Sep;33(9):2335-2356. doi: 10.1007/s00192-022-05129-1. Epub 2022 Mar 9. PMID: 35262767; PMCID: PMC9427913.
  • Hughes K, Bellis MA, Hardcastle KA, Sethi D, Butchart A, Mikton C, Jones L, Dunne MP. The effect of multiple adverse childhood experiences on health: a systematic review and meta-analysis. Lancet Public Health. 2017 Aug;2(8):e356-e366. doi: 10.1016/S2468-2667(17)30118-4. Epub 2017 Jul 31. PMID: 29253477.  
Son Güncelleme: 12 Haziran 2026