Uzun bir ağlamanın ardından başın zonklaması, gözlerin ve alnın ağırlaşması pek çok kişinin bildiği bir durumdur. Baş ağrısı çeken her iki kişiden biri ağlamanın ağrısını başlattığını söylüyor. Bu yazıda ağladıktan sonra başımızın neden ağrıdığını, kimlerde daha sık görüldüğünü ve ne zaman dikkat etmek gerektiğini anlattım.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.
Yaygın Ama Az Bilinen Bir Tetikleyici
Ağlamak ve baş ağrısı arasındaki ilişki çok az araştırılmış bir konu. Bu konuda yapılmış az sayıdaki çalışmadan birinde, ayda en az bir kez baş ağrısı çeken 163 kişiye ağrılarını neyin başlattığı soruldu. Katılımcıların yüzde 55'i ağlamayı bir tetikleyici olarak gösterdi. Bu kişilerin bir kısmında migren, bir kısmında gerilim tipi baş ağrısı vardı.
Aynı çalışmada ağlamanın önemi; stres, kaygı ve adet dönemi gibi en bilinen tetikleyicilerle neredeyse aynı düzeyde bulundu. Yani ağladıktan sonra başınız ağrıyorsa, bu sandığınızdan çok daha sık görülen bir durum.
Ağladıktan Sonra Başı Ağrıtan Nedenler
Ağlamanın baş ağrısına nasıl yol açtığını doğrudan inceleyen bir çalışma henüz yok. Ancak ağlama sırasında vücutta olan değişiklikler ve baş ağrısı hakkında bildiklerimiz, birkaç olası nedene işaret ediyor. Çoğu zaman bunların birkaçı bir arada rol oynar.
Duygusal Stres
Ağlamaya yol açan üzüntü, öfke ya da kaygı, baş ağrısının en güçlü tetikleyicilerinden biridir. Migren hastalarıyla yapılan büyük bir çalışmada, katılımcıların yaklaşık yüzde 80'i stresi ataklarını başlatan bir etken olarak gösterdi. Stres anında salınan hormonlar, beyin zarındaki mast hücrelerini uyararak histamin salınımına da yol açabilir. Ağlamanın kendisinden çok, ağlamaya neden olan duygusal yük ağrıyı başlatıyor olabilir.
Stres Geçince Gelen Ağrı
Baş ağrısı bazen stresin en yoğun olduğu anda değil, stres azaldıktan sonra başlar. Migren hastalarının günlük olarak izlendiği bir çalışmada, stresin bir akşamdan ertesi akşama belirgin şekilde düşmesi, takip eden saatlerde migren atağı riskini artırdı. Buna "rahatlama migreni" deniyor; yoğun bir haftanın ardından cumartesi sabahı başlayan hafta sonu migreni bunun en bilinen örneğidir. Uzun bir ağlamanın ardından sakinleşmek de beyinde benzer bir geçiş yaratıyor olabilir.
Kasların Gerilmesi
Ağlarken yüz, çene, alın ve boyun kasları kasılır; hıçkırarak ağlamada göğüs ve omuz kasları da işe karışır. Boyun ve omuz kaslarının uzun süre kasılı tutulduğu bir deneyde, gerilim tipi baş ağrısı olan kişilerin yüzde 60'ında baş ağrısı başladı. Ağlama sırasındaki kas gerginliği de, özellikle gerilim tipi baş ağrısına yatkın kişilerde ağrıya katkıda bulunan nedenlerden biri olabilir.
Gözyaşı ile Migrenin Ortak Yolu
Gözyaşı bezlerini çalıştıran sinir yolları, migren ağrısının geçtiği yollarla beyin sapında bağlantılıdır. Migren atağında göz sulanması ve burun tıkanıklığı bu yüzden sık görülür. Bir çalışmada migren hastalarının yaklaşık üçte birinde atak sırasında göz sulanması vardı. Ağlamanın bu ortak yolu uyarıp yatkın kişilerde migreni tetikleyip tetiklemediği henüz kanıtlanmış değil, ancak akla yatkın bir açıklama.
Burun Tıkanıklığı
Gözyaşlarının bir kısmı, göz pınarındaki küçük bir kanaldan buruna akar. Bu yüzden ağlarken burnumuz akar ve tıkanır. Tıkanan burun ve şişen göz kapakları, alında ve göz çevresinde baskı hissine yol açabilir.
Hızlı Nefes Alma
Hıçkırarak ağlarken nefes hızlanır ve düzensizleşir. Hızlı nefes almak kandaki karbondioksiti düşürür; bu da beyin damarlarının geçici olarak daralmasına neden olur. Ağlama sonrası hissedilen baş dönmesi, sersemlik ve uyuşmaların bir kısmı buna bağlı olabilir. Baş ağrısına katkısı ise henüz yeterince araştırılmamıştır.
Bozulan Uyku ve Yorgunluk
Uzun ağlamalar çoğu zaman uykusuz bir geceyle ya da derin bir yorgunlukla sonuçlanır. Uyku bozukluğu, migrende ikinci en sık bildirilen tetikleyicidir. Ağladıktan sonraki sabah başlayan baş ağrısında uykusuzluk da önemli bir pay sahibi olabilir.
Kimlerde Daha Sık Görülür?
Ağlama sonrası baş ağrısı herkeste olabilir, ancak bazı kişiler buna daha yatkındır. Beyni ağrıya daha duyarlı olan kişilerde küçük tetikleyiciler bile ağrıyı başlatabilir.
Bu yatkınlık özellikle şu kişilerde görülür:
- Migreni olanlar
- Gerilim tipi baş ağrısı çekenler
- Uzun süredir yoğun stres altında yaşayanlar
- Uyku düzeni bozuk olanlar
- Kadınlar, özellikle adet döneminde
Ağrıyı Hafifletmek
Ağlama sonrası baş ağrısı çoğu zaman birkaç saat içinde kendiliğinden geçer. Bu süreyi kolaylaştırmak için basit önlemler işe yarayabilir.
- Yavaş nefes: Burundan yavaş nefes alıp ağızdan daha da yavaş vermek, nefesi ve sinir sistemini sakinleştirir.
- Soğuk uygulama: Göz kapaklarına ve alna konan serin bir kompres, şişliği ve baskı hissini azaltır.
- Burnu açmak: Burnu nazikçe temizlemek ya da tuzlu suyla yıkamak tıkanıklığı hafifletir.
- Kasları gevşetmek: Boynu, omuzları ve çeneyi yavaşça esnetmek, kasılan kasları rahatlatır.
- Su içmek ve bir şeyler yemek: Uzun süre aç kalmak ağrıyı artırabilir.
- Dinlenmek: Loş ve sessiz bir ortamda uzanmak ya da kısa bir uyku çoğu zaman iyi gelir.
- Migren tedavisi: Migreniniz varsa ve ağrı her zamanki atağınıza benziyorsa, hekiminizin önerdiği atak tedavisini uygulamanız gerekebilir.
Ne Zaman Doktora Gitmeli?
Ağlama sonrası baş ağrısı çoğunlukla zararsızdır. Ancak bazı durumlar dikkat gerektirir ve gecikmeden değerlendirilmelidir.
- Gök gürültüsü gibi ani başlayan ağrı: Bir dakika içinde en şiddetli düzeyine ulaşan, "hayatımın en kötü ağrısı" diye tarif edilen baş ağrısı acil bir durumdur. Beyin kanaması ya da beyin damarlarının ani daralmasıyla giden geri dönüşümlü serebral vazokonstriksiyon sendromu gibi durumların dışlanması gerekir. Bu sendromda yoğun duygusal patlamalar da tetikleyiciler arasında sayılır.
- Nörolojik belirtiler: Ağrıya güçsüzlük, konuşma bozukluğu, görme kaybı, bilinç bulanıklığı ya da nöbet eşlik ediyorsa.
- Değişen ağrı: Ağrı her zamankinden farklıysa, giderek sıklaşıyor ya da dinlenmekle geçmiyorsa.
- Sık ağlama nöbetleri: Sık sık ağlıyorsanız ve bu sizi zorluyorsa, altta yatan duygusal yükün de destek alınarak ele alınması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
• Ağladıktan sonra baş ağrısı normal mi?
Evet, oldukça sık görülür. Baş ağrısı çeken kişilerle yapılan bir çalışmada, katılımcıların yarısından fazlası ağlamanın ağrılarını tetiklediğini söyledi. Ağrı genellikle birkaç saat içinde geçer.
• Ağlayınca vücut susuz kaldığı için mi baş ağrır?
Büyük olasılıkla hayır. Ağlarken kaybedilen gözyaşı miktarı, vücudu susuz bırakacak kadar fazla değildir. Ağrıda stres, kas gerginliği, burun tıkanıklığı ve sinir yolları daha önemli rol oynar. Yine de su içmek kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olabilir.
• Ağladıktan sonraki baş ağrısı migren olabilir mi?
Olabilir. Migreni olan kişilerde ağlamaya yol açan duygusal stres ve ardından gelen sakinleşme, migren atağını başlatabilir. Ağrı tek taraflı ve zonklayıcıysa, bulantı, ışık ya da ses hassasiyeti eşlik ediyorsa migren düşünülmelidir.
• Ağlama sonrası neden gözlerim ve alnım ağrıyor?
Ağlarken göz çevresindeki ve alındaki kaslar kasılır, göz kapakları şişer ve burun tıkanır. Bu değişiklikler göz çevresinde ve alında baskı hissi yaratabilir.
• Ağlamamak için kendimi tutmalı mıyım?
Hayır. Ağlamak duyguları düzenlemenin doğal bir yoludur ve çalışmalar ağladıktan sonra pek çok kişinin sakinleştiğini gösteriyor. Ağrıdan korunmak için ağlamayı bastırmak yerine, ardından dinlenmek ve yukarıdaki basit önlemleri uygulamak daha doğrudur.
Referanslar
- Fragoso YD, Carvalho R, Ferrero F, Lourenço DM, Paulino ER. Crying as a precipitating factor for migraine and tension-type headache. Sao Paulo Med J. 2003;121(1):31–33. doi:10.1590/S1516-31802003000100008
- Kelman L. The triggers or precipitants of the acute migraine attack. Cephalalgia. 2007;27(5):394–402. doi:10.1111/j.1468-2982.2007.01303.x
- Pellegrino ABW, Davis-Martin RE, Houle TT, Turner DP, Smitherman TA. Perceived triggers of primary headache disorders: a meta-analysis. Cephalalgia. 2018;38(6):1188–1198.
- Lipton RB, Buse DC, Hall CB, et al. Reduction in perceived stress as a migraine trigger: testing the "let-down headache" hypothesis. Neurology. 2014;82(16):1395–1401. doi:10.1212/WNL.0000000000000332
- Christensen MB, Bendtsen L, Ashina M, Jensen R. Experimental induction of muscle tenderness and headache in tension-type headache patients. Cephalalgia. 2005;25(11):1061–1067. doi:10.1111/j.1468-2982.2005.00962.x
- Karsan N, Nagaraj K, Goadsby PJ. Cranial autonomic symptoms: prevalence, phenotype and laterality in migraine and two potentially new symptoms. J Headache Pain. 2022;23:18. doi:10.1186/s10194-022-01389-w
- Gračanin A, Bylsma LM, Vingerhoets AJJM. Is crying a self-soothing behavior? Front Psychol. 2014;5:502. doi:10.3389/fpsyg.2014.00502
- Bylsma LM, Gračanin A, Vingerhoets AJJM. The neurobiology of human crying. Clin Auton Res. 2019;29(1):63–73. doi:10.1007/s10286-018-0526-y
- Laffey JG, Kavanagh BP. Hypocapnia. N Engl J Med. 2002;347(1):43–53. doi:10.1056/NEJMra012457
- Ducros A, Boukobza M, Porcher R, et al. The clinical and radiological spectrum of reversible cerebral vasoconstriction syndrome. A prospective series of 67 patients. Brain. 2007;130(12):3091–3101. doi:10.1093/brain/awm256
- Chen SP, Wang SJ. Pathophysiology of reversible cerebral vasoconstriction syndrome. J Biomed Sci. 2022;29:72. doi:10.1186/s12929-022-00857-4
