Skip to main content

Baş Ağrısına Neden Olan Hastalıklar, Sendromlar ve Tetikleyiciler

Baş Ağrısı

Baş ağrısı, genellikle birincil bir sorun olarak görülse de, vücuttaki yüzlerce farklı sistemik, nörolojik veya çevresel dengesizliğin bir yansımasıdır. Bu, baş ağrısını basit bir ağrı kesiciyle çözülemeyecek kadar karmaşık bir klinik tablo haline getirir. Tanı, yalnızca migren veya gerilim tipi baş ağrısıyla sınırlı kalmamalı; vasküler olaylardan endokrin bozukluklara, nadir genetik sendromlardan çevresel tetikleyicilere kadar geniş bir yelpazeyi kapsamalıdır. Bu kapsamlı sınıflandırma, altta yatan gerçek nedeni bulmanın, baş ağrısını kalıcı olarak tedavi etmenin ilk ve en kritik adımı olduğunu ortaya koymaktadır.

 Baş ağrısının Birincil ve İkincil Nedenleri

⚪ Dehidratasyon (susuzluk)

⚪ Kabızlık

⚪ Beslenme ve Gıda Tetikleyicileri

⚪ Çevre ve Hava Koşulları ile İlişkili

  • Yüksek rakım baş ağrısı (akut dağ hastalığı)

  • Hava durumu değişiklikleri (barometrik basınç)

  • Nem ve sıcaklık dalgalanmaları 

  • Gürültü, ışık, koku maruziyeti

⚪ Migren Dışı Primer Baş Ağrıları ve Kranyal Nöropatiler

  • Kranyal Nöropatiler

Sinir sıkışması veya irritasyonu ile karakterizedir.

  • Trigeminal nevralji

  • Glossopharyngeal nevralji

  • Oksipital nevralji 

  • Paroksismal ve Süregen Sendromlar

Kısa süreli, tekrarlayıcı, şiddetli ağrılarla seyreder.

  • Paroksismal hemikrania

  • Küme baş ağrısı (cluster headache)

  • Hemikrania kontinua

  • SUNCT/SUNA sendromları → kısa süreli, otonom bulgularla birlikte tek taraflı ağrılar

  • Aktiviteyle İlişkili Baş Ağrıları

  • Egzersiz baş ağrısı

  • Primer öksürük baş ağrısı

  • Primer uyku baş ağrısı

  • Cinsel aktiviteye bağlı baş ağrısı

  • Soğuk stimülasyon baş ağrısı (ice cream headache)

  • Dış sıkışma tipi baş ağrısı (şapka, kask vb.)

  • Nöbet ve Travma Sonrası Baş Ağrıları

  • Postiktal baş ağrısı (epilepsi sonrası)

  • Post travmatik baş ağrısı

  • Servikojenik baş ağrısı

  • Yapısal Anomaliler

  • Arnold Chiari sendromu

⚪ Enfeksiyonlar ve İmmünolojik Hastalıklar

  • Viral enfeksiyonlar, Influenza, COVID 19, uzun COVID

  • Yüksek ateş

  • Sinüzit

  • Orta kulak iltihabı

  • Menenjit

  • Ensefalit

  • Beyin absesi

⚪ İlaçlar

  • Baş ağrısına neden olan ilaçların tüm listesini burada bulabilirsiniz 

  • İlaç yoksunluğu → Kafein, opioid, SSRI veya benzodiazepin kesilmesi sonrası baş ağrısı gelişebilir.

⚪ Endokrin, Metabolik ve Elektrolit Bozuklukları

  • Tiroid hastalıkları

  • Diyabet

  • Üremi 

  • Diyaliz tedavisi 

  • Hipoglisemi / Hiperglisemi 

  • Hiponatremi / Hipernatremi 

  • Obezite

  • Hipertansiyon

  • Hipotansiyon / Ortostatik disfonksiyon

  • Akromegali

  • Feokromositoma

  • Hormonal dalgalanmalar: Menstrüasyon, gebelik, menopoz (Östrojen çekilmesine bağlı baş ağrısı (menstrüel migren dışında))

  • Preeklampsi / eklampsi

  • Hiperkalsemi: Özellikle maligniteye bağlı geliştiğinde baş ağrısı eşlik edebilir.

  • Magnezyum eksikliği

  • D vitamini eksikliği

  • Fazla D vitamini alımı

⚪ Hematolojik/ İmmünolojik /Alerjik Nedenler

⚪ Psikiyatrik ve Uyku Problemleri

⚪Göz, Diş ve Çene Kaynaklı Nedenler

  • Göz kırma kusuru

  • Akut glokom

  • Temporomandibüler eklem bozuklukları 

  • Diş gıcırdatma (bruksizm)

  • 20 yaş dişi ve diğer diş problemleri

⚪ Beyin Damar Hastalıkları

  • Beyin damar (atardamar, toplardamar) tıkanması

  • Beyin kanaması

  • Anevrizma

  • Subaraknoid kanama

  • Subdural kanama

  • Karotis arter disseksiyonu

  • Vertebral arter disseksiyonu

  • Reversibl serebral vazokonstriksiyon sendromu

  • CADASIL

  • Serebral venöz tromboz

⚪BOS Dinamiği

  • Hidrosefali

  • Düşük kafa içi basıncı (spontan intrakraniyal hipotansiyon)

  • İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon (psödotümör serebri)

  • Spontan intrakraniyal hipotansiyonun iatrojenik formları: Lomber ponksiyon, spinal anestezi sonrası gelişen BOS sızıntısı

  • Kafa içi hipotansiyonun iatrojenik olmayan formları: Marfan sendromu, Ehlers-Danlos gibi bağ dokusu hastalıklarında spontan BOS sızıntısı

  • NPH (Normal Basınçlı Hidrosefali): Genellikle yürüme bozukluğu ve idrar kaçırma ile birlikte olsa da, baş ağrısı eşlik edebilir

⚪ Beyin Oksijenlenme Azlığı

  • Kapalı ve havalandırmasız ortamlarda uzun süre kalma veya çalışma

  • Hiperkapni / Respiratuvar asidoz  ( KOAH ve solunum yetmezliğinde)

  • Hipoksi

  • Anoksi

  • Karbon monoksit zehirlenmesi

 ⚪Yer Kaplayıcı Patolojiler

  • Yer kaplayıcı kitle

  • Primer beyin tümörleri (gliom, meningiom, medulloblastom vb.)

  • Metastatik lezyonlar

  • Kistik yapılar (epidermoid, dermoid, koloid kist)

  • Abseler (beyin apsesi, subdural ampiyem)

  • Vasküler anomaliler (arteriovenöz malformasyon, kavernom)

  • Hematomlar (kronik subdural hematom, epidural hematom)

  • Granülomatöz lezyonlar (tüberkülom, sarkoidoz)

  • Parazitik kistler (sistiserkoz, hidatik kist)

⚪ Romatolojik ve Sistemik Enflamatuar Hastalıklar

Otoimmün ve vaskülit kökenli hastalıklar, santral sinir sistemi tutulumu veya damar iltihabı yoluyla baş ağrısına neden olabilir.

  • Dev hücreli arterit (Temporal arterit): Yaşlılarda, özellikle şakak bölgesinde zonklayıcı baş ağrısı ile seyreder. Yüksek sedimantasyon ile seyreder.

  • Polimiyalji romatika : Temporal arterit ile ilişkili olabilir, ense ve baş ağrısı yapabilir. Yüksek sedimantasyon ile seyreder.

  • Vaskülitler

- Granülomatoz poliangit (eski adıyla Wegener granülomatozu)

- Takayasu arteriti

- PAN (Poliarteritis nodosa)

  • Nöro-Behçet hastalığı

  • Sistemik lupus eritematozus (SLE) → nörolupus formunda baş ağrısı görülebilir

  • Sjögren sendromu → santral sinir sistemi tutulumu nadir de olsa baş ağrısı yapabilir

  • Antifosfolipid sendromu 

  • Sarkoidoz 

⚪ Genetik ve Mitokondriyal Hastalıklar

  • MELAS sendromu: Mitokondriyal ensefalomiyopati, laktik asidoz ve inme benzeri epizodlarla seyreden, baş ağrısı ile başlayabilen nadir bir sendrom

  • Fabry hastalığı: X’e bağlı kalıtsal lizozomal depo hastalığı; vasküler baş ağrıları ile başlayabilir

⚪ Kardiyopulmoner ve Hemodinamik Nedenler

  • Pulmoner Hipertansiyon

  • Ortostatik Hipotansiyon (yeni yazı)

Referanslar:

  • International Headache Society (IHS). (2018). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3). DOI: 10.1111/head.13054

  • Goetz, C. G. (Ed.). (2018). Textbook of Clinical Neurology (4. Baskı). Elsevier.

Son Güncelleme: 26 Haziran 2026