Ellerimdeki Uyuşma ve Kramplar Tiroidimden Olabilir mi?

Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi) denince akla genellikle yorgunluk, kilo alma ve üşüme gelir. Oysa hipotiroidi sinirleri ve kasları da etkileyebilir: Ellerde gece uyuşması, ayaklarda karıncalanma, kas ağrıları, kramplar ve güçsüzlük, tiroid hormonu eksikliğinin gözden kaçan belirtileri arasındadır. Üstelik bu belirtiler çoğu zaman tiroid tedavisiyle düzelir. Bu yazıda hipotiroidinin sinirleri hangi yollarla etkilediğini, en sık görülen sinir ve kas yakınmalarını, tanıda nelere dikkat edildiğini ve tedaviyle neler beklenebileceğini anlattım.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.
Gözden Kaçan Bir Neden
Tiroid hormonları vücudun neredeyse her hücresinin çalışma hızını ayarlar. Hormon eksik olduğunda hücrelerin enerji üretimi yavaşlar, dokularda sıvı ve bazı maddeler birikir. Sinirler ve kaslar da bu yavaşlamadan etkilenir.
Hipotiroidiye bağlı sinir ve kas yakınmaları genellikle yavaş gelişir ve diğer belirtilerle birlikte kolayca yaşa, yorgunluğa ya da başka bir hastalığa yorulur. Bu yüzden nedeni açıklanamayan uyuşma, kas ağrısı ya da kramplarda tiroid tahlillerine bakılması önerilir.
Ellerde Gece Uyuşması
Hipotiroidinin en sık sinir belirtisi karpal tünel sendromudur. Tiroid hormonu eksikliğinde bilekteki tünelin içindeki dokularda sıvı ve bazı maddeler birikir, tünel daralır ve orta sinir sıkışır. Kişi geceleri ya da sabaha karşı başparmak, işaret ve orta parmaklarında uyuşmayla uyanır.
Hipotiroidiye bağlı karpal tünel sendromu sıklıkla iki elde birden görülür ve tiroid tedavisiyle hafifleyebilir. Bu yüzden ameliyat kararı vermeden önce tiroid işlevinin değerlendirilmesi önerilir. Karpal tünel sendromunu ayrı bir yazıda ayrıntılı olarak anlattım.
Ayaklarda Uyuşma ve Yanma
Hipotiroidi, ayaklardan başlayan ve iki tarafta benzer şekilde ilerleyen bir polinöropatiye de yol açabilir. Belirtiler genellikle hafiftir:
- Ayaklarda karıncalanma, uyuşma ya da yanma
- Ayak tabanlarında his azalması
- Dengesizlik ve karanlıkta yürümekte zorlanma
Bu nöropati hem sinir kılıfını hem de sinir liflerini etkileyebilir. İnce sinir liflerinin tutulduğu durumlarda EMG normal çıkabilir. Hipotiroidi ayrıca B12 vitamini eksikliğiyle sıklıkla birlikte görülür; çünkü Hashimoto hastalığına mideyi etkileyen bir otoimmün gastrit eşlik edebilir. Bu yüzden hipotiroidisi olan ve uyuşma yaşayan herkeste B12 vitamini düzeyine de bakılmalıdır.
Kas Ağrısı, Kramp ve Güçsüzlük
Hipotiroidi kasları da etkiler. Kas ağrıları, sertlik ve kramplar sık görülen yakınmalardır. Bazı kişilerde kalça ve omuz kaslarında güçsüzlük gelişir; merdiven çıkmak ve kolları yukarı kaldırmak zorlaşır. Kas hareketleri yavaşlar ve refleksler gevşerken belirgin şekilde yavaşlar.
Tahlillerde kas enzimi (CK) yüksek bulunabilir. Kolesterol ilacı (statin) kullanan kişilerde hipotiroidi kas yan etkilerini artırabilir. Bu yüzden statin kullanırken kas ağrısı yaşayanlarda tiroid işlevine de bakılması önerilir.
Tanı
Tanının ilk adımı TSH ve serbest T4 ölçümüdür. Hashimoto hastalığı düşünülüyorsa tiroid antikorlarına da bakılır. Sinir ve kas yakınmaları olan kişilerde şunlar da değerlendirilir:
- B12 vitamini, folat ve homosistein
- Kan şekeri ve HbA1c
- Kas enzimi (CK)
- Gerekirse sinir iletim çalışması ve EMG
Tiroid tedavisi alan kişilerde belirtiler sürüyorsa, ilacın dozunun yeterli olup olmadığı ve eşlik eden başka bir neden olup olmadığı gözden geçirilmelidir.
Tedavi
Hipotiroidiye bağlı sinir ve kas yakınmalarının çoğu, tiroid hormonu eksikliği giderildiğinde düzelir. Kas ağrıları ve kramplar genellikle birkaç hafta ya da birkaç ay içinde azalır. Karpal tünel sendromu ve polinöropati daha yavaş düzelir; bazı kişilerde tam düzelme olmayabilir.
Tedavinin düzenlenmesi endokrinoloji ya da dahiliye uzmanıyla birlikte yapılır. Eşlik eden B12 vitamini eksikliği ve diğer eksiklikler giderilmelidir. Tiroid tedavisine rağmen karpal tünel belirtileri sürüyorsa, gece ateli ve diğer tedaviler devreye girer.
Sıkça Sorulan Sorular
Hipotiroidi ve sinirlerle ilgili en sık sorulan soruları kısaca yanıtladım.
• Tiroid ilacı kullanıyorum, yine de uyuşma olur mu?
Olabilir. Tiroid hormonu dozu yetersizse belirtiler sürebilir. Ayrıca Hashimoto hastalığında B12 vitamini eksikliği, çölyak hastalığı ve diyabet gibi diğer nedenler de sık görülür. Bu yüzden tedaviye rağmen süren uyuşmada diğer nedenler de araştırılmalıdır.
• Hipotiroidi kas krampı yapar mı?
Evet. Kas krampları, ağrı ve sertlik hipotiroidinin sık görülen belirtileridir ve tedaviyle genellikle azalır. Kramplar sürüyorsa magnezyum ve diğer eksikliklere de bakılabilir.
• Karpal tünel ameliyatı olmadan önce tiroidime baktırmalı mıyım?
Evet, önerilir. Hipotiroidiye bağlı karpal tünel sendromu tiroid tedavisiyle hafifleyebilir. Özellikle iki elde birden belirtileri olanlarda tiroid işlevinin değerlendirilmesi önemlidir.
Referanslar
- Beghi E, Delodovici ML, Bogliun G, et al. Hypothyroidism and polyneuropathy. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1989;52(12):1420-1423.
- Duyff RF, Van den Bosch J, Laman DM, van Loon BJ, Linssen WH. Neuromuscular findings in thyroid dysfunction: a prospective clinical and electrodiagnostic study. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2000;68(6):750-755.
- Palumbo CF, Szabo RM, Olmsted SL. The effects of hypothyroidism and thyroid replacement on the development of carpal tunnel syndrome. J Hand Surg Am. 2000;25(4):734-739.
- Penza P, Lombardi R, Camozzi F, Ciano C, Lauria G. Painful neuropathy in subclinical hypothyroidism: clinical and neuropathological recovery after hormone replacement therapy. Neurol Sci. 2009;30(2):149-151.
- Castelli G, Desai KM, Cantone RE. Peripheral Neuropathy: Evaluation and Differential Diagnosis. Am Fam Physician. 2020;102(12):732-739.



