Uzun Süre Ayakta Kalınca Ayak Tabanım Yanıyor

"Uzun süre ayakta kalınca ya da yürüyünce ayak tabanım yanıyor, iç ayak bileğimden tabana doğru elektrik gibi bir şey iniyor." Bu yakınma tarsal tünel sendromunu düşündürür. Tarsal tünel, iç ayak bileğinin arkasında, ayak tabanının hissini taşıyan sinirin geçtiği dar bir kanaldır. Bu kanalda sıkışan sinir, ayak tabanında yanma, karıncalanma ve uyuşmaya yol açar. Bu yazıda tarsal tünel sendromunun nasıl ortaya çıktığını, belirtilerini, nedenlerini, tanıda nelere dikkat edildiğini ve tedavi seçeneklerini anlattım.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.
Ayağın Karpal Tüneli
Tarsal tünel sendromu, eldeki karpal tünel sendromunun ayaktaki karşılığı olarak düşünülebilir. İç ayak bileğindeki kemik çıkıntısının arkasında, kemiklerle kalın bir bağ dokusu arasında kalan dar bir kanal vardır. Bu kanaldan tibial sinir, damarlar ve kirişler geçer. Tibial sinir buradan ayak tabanına dallanarak tabanın ve ayak parmaklarının alt yüzünün hissini taşır.
Kanalı daraltan ya da sinire baskı yapan her durum tarsal tünel sendromuna yol açabilir. Karpal tünel sendromundan çok daha seyrek görülür ve sıklıkla başka ayak sorunlarıyla karıştırılır.
Belirtiler
Tarsal tünel sendromunun belirtileri çoğunlukla tek ayakta görülür ve ayakta kalmakla, yürümekle artar:
- Ayak tabanında yanma, karıncalanma, batma ve uyuşma
- İç ayak bileğinden ayak tabanına ya da baldıra doğru yayılan elektrik çarpması hissi
- Uzun süre ayakta kalınca, yürüyünce ya da koşunca artan, dinlenince azalan yakınmalar
- Bazı kişilerde geceleri de süren yanma
- İlerlemiş durumlarda ayak parmaklarını büken küçük kaslarda güçsüzlük
Tarsal tünel sendromunda ayak sırtı ve topuğun arka kısmı genellikle etkilenmez. Yanma iki ayakta birden, parmak uçlarından başlayıp yukarı doğru yayılıyorsa, tarsal tünelden çok bir polinöropati akla gelmelidir. Bu ayrımı ayak tabanında yanma yazısında anlattım.
Nedenler
Tarsal tünel sendromu olan kişilerin bir kısmında belirgin bir neden bulunamaz. Nedeni bulunanlarda en sık şu durumlar görülür:
- Düztabanlık ve ayağın içe doğru basması: Topuğun içe yatması siniri gerer ve kanalı daraltır.
- Ayak bileği burkulmaları ve kırıkları; ayak bileği çevresindeki eski yaralanmalar
- Kanalın içinde yer kaplayan oluşumlar: gangliyon kisti, kiriş kılıfı şişlikleri, genişlemiş toplardamarlar (varisler), kemik çıkıntıları, iyi huylu tümörler
- Ayak bileği çevresinde şişlik yapan durumlar: romatizmal eklem enflamasyonları, gebelik, ödem
- Diyabet ve tiroid bezinin az çalışması: Sinirleri baskıya karşı hassaslaştırır.
- Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler ve yoğun koşu
Benzer Tablolar
Ayak tabanında ağrı ve yanma yapan pek çok durum tarsal tünel sendromuyla karışabilir:
- Topuk dikeni ve taban zarı enflamasyonu (plantar fasiit): Sabah ilk adımlarda topukta keskin ağrı; tarsal tünelde ise yanma ve karıncalanma ön plandadır. İkisi bir arada da bulunabilir.
- Polinöropati: İki ayakta birden, parmak uçlarından başlayan uyuşma ve yanma
- Morton nöroması: Ayağın ön kısmında, parmak araları arasında yanma ve "taş üzerine basıyormuş gibi" his
- Bel fıtığı: Bel ağrısıyla birlikte bacaktan aşağı inen uyuşma; birinci sakral kökün sıkışması ayak tabanında da uyuşma yapabilir.
Tanı
Tanıda en önemli adım muayenedir. İç ayak bileğinin arkasına hafifçe vurulduğunda ayak tabanına yayılan karıncalanma tarsal tünel sendromunu düşündürür. Ayağı yukarı ve dışa doğru çevirip bu pozisyonda tutmak da belirtileri ortaya çıkarabilir.
- EMG ve sinir iletim çalışması: Sinirin sıkıştığını doğrular ve polinöropatiyi dışlar. Ancak hafif durumlarda normal çıkabilir.
- Ultrason ve MR: Kanalın içinde kist, varis ya da başka bir yer kaplayan oluşum olup olmadığını gösterir. Bu bilgi tedavi seçimi için önemlidir.
- Kan tahlilleri: Kan şekeri, tiroid ve B12 vitamini, sinirleri hassaslaştıran durumları ortaya çıkarmak için değerlendirilir.
Tedavi
Tarsal tünel sendromunda tedavi, sıkışmanın nedenine göre planlanır. Belirgin bir yer kaplayan oluşum yoksa önce ameliyatsız yöntemler denenir.
Ameliyatsız Tedavi
- Tabanlık ve ayakkabı: Düztabanlıkta ayağın içe yatmasını önleyen, iç kemeri destekleyen tabanlıklar sinir üzerindeki gerilimi azaltır. Ayak bileğini sıkmayan, iyi destekli ayakkabılar seçilmelidir.
- Etkinliğin düzenlenmesi: Uzun süre ayakta kalmayı ve yoğun koşuyu geçici olarak azaltmak
- Fizik tedavi: Ayak ve baldır kaslarını güçlendiren ve germe egzersizleri, sinirin kanal içinde kaymasını kolaylaştıran egzersizler
- Kilo verme: Fazla kilo ayak bileğine binen yükü artırır.
- İlaçlar: Sinir ağrısında kullanılan ilaçlar yanmayı hafifletebilir.
- Kortizon iğnesi: Bazı kişilerde kanalın içine yapılan iğne geçici rahatlama sağlayabilir.
Ameliyat
Kanalın içinde sinire baskı yapan bir kist ya da başka bir oluşum varsa ya da ameliyatsız yöntemlerle düzelme olmuyorsa, ameliyatla kanal açılarak sinir serbestleştirilir. Bir neden bulunan kişilerde ameliyatın sonuçları daha iyidir. Belirtilerin uzun süredir var olması ve sinir hasarının ilerlemiş olması, ameliyattan sonra düzelmenin tam olmamasına yol açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tarsal tünel sendromuyla ilgili en sık sorulan soruları kısaca yanıtladım.
• Topuk dikeni mi, tarsal tünel mi?
Topuk dikeninde ağrı topukta, keskin ve batıcıdır; özellikle sabah ilk adımlarda ve uzun oturduktan sonra kalkınca artar. Tarsal tünel sendromunda ise ayak tabanında yanma, karıncalanma ve uyuşma ön plandadır ve iç ayak bileğine vurmak belirtileri ortaya çıkarabilir. İkisi bir arada da görülebilir.
• İki ayağımda da yanma var, tarsal tünel olabilir mi?
Tarsal tünel sendromu genellikle tek ayakta görülür. İki ayakta birden, parmak uçlarından başlayan yanma daha çok polinöropatiyi düşündürür ve diyabet, B12 vitamini eksikliği gibi nedenler açısından araştırılmalıdır.
• Tabanlık işe yarar mı?
Düztabanlık ya da ayağın içe yatması olan kişilerde iç kemeri destekleyen tabanlıklar sinir üzerindeki gerilimi azaltarak belirtileri hafifletebilir. Tabanlığın kişiye özel seçilmesi önerilir.
Referanslar
- McSweeney SC, Cichero M. Tarsal tunnel syndrome-A narrative literature review. Foot (Edinb). 2015;25(4):244-250.
- Ahmad M, Tsang K, Mackenney PJ, Adedapo AO. Tarsal tunnel syndrome: A literature review. Foot Ankle Surg. 2012;18(3):149-152.
- Kiel J, Kaiser K. Tarsal Tunnel Syndrome. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
- Makkar RP, Arora A, Monga A, Gupta AK, Mukhopadhyay S. Burning feet syndrome. A clinical review. Aust Fam Physician. 2003;32(12):1006-1009.



