Sinirlerim İçin İlaç, Takviye ve Beslenme: Neler İşe Yarar?

Ayaklarda yanma, elektrik çarpması gibi saplanmalar, çarşafın değmesiyle bile gelen acı: Nöropatik ağrı denen sinir ağrısı, sıradan ağrı kesicilerle çoğu zaman geçmez. Nöropati tanısı alan pek çok kişi de "hangi ilaç işe yarar, alfa lipoik asit (tiyoktik asit) kullanmalı mıyım, ilaç dışında ne yapabilirim?" diye sorar. Sinirler, düşünüldüğünden daha fazla iyileşme kapasitesine sahiptir. Doğru seçilmiş ilaçlar, sinirleri destekleyen takviyeler, kan şekerini dengeleyen bir beslenme ve iyi uyku, yakınmaları hafifletmeye ve nöropatinin ilerlemesini yavaşlatmaya birlikte katkıda bulunur. Bu yazıda gabapentin, pregabalin ve duloksetin başta olmak üzere sinir ağrısında kullanılan ilaçları, bu ilaçların ne zaman etki ettiğini ve nasıl bırakıldığını, alfa lipoik asidin ne kadar yararlı olduğunu ve nasıl kullanıldığını, sinirleri destekleyen diğer takviyeleri, beslenmeyi, uyku ve ağrı yönetimini ve ayak bakımını anlattım.
- Sinirler İyileşebilir
- Sinir Ağrısı İlaçları
- Ağrı İlaçlarını Kullanırken
- Alfa Lipoik Asit
- Sinirleri Destekleyen Diğer Takviyeler
- Beslenme ve Kan Şekeri
- Uyku ve Ağrı Yönetimi
- Hareket ve Ayak Bakımı
- Sıkça Sorulan Sorular
- • Antidepresan verdiler, depresyonda mıyım?
- • Pregabalin kilo aldırır mı?
- • İlacı ne kadar süre kullanacağım?
- • Alfa lipoik asit ağrı kesici gibi hemen etki eder mi?
- • Alfa lipoik asidi besinlerden yeterince alabilir miyim?
- • Diyabetim yok, alfa lipoik asit kullanabilir miyim?
- • Takviyeler ilacın yerine geçer mi?
- • Beslenme değişikliği sinirleri iyileştirir mi?
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tanı, tedavi ve yazıda geçen ilaç ya da takviyelerin kullanımı için mutlaka hekiminize danışın.
Sinirler İyileşebilir
Sinir lifleri, özellikle ağrıyı ve ısıyı taşıyan ince lifler, hasar gördükten sonra yenilenebilir. Bu yenilenme yavaştır ve aylar sürer; ancak sinirleri zorlayan etkenler azaltıldığında ve sinirlerin ihtiyaç duyduğu destek sağlandığında mümkündür.
Nöropati tedavisinin temeli, nöropatinin nedeninin bulunup düzeltilmesidir. Eksik olan vitamin ve minerallerin yerine konması tedavinin kendisidir; vitamin ve mineral eksikliğine bağlı nöropatiyi ayrı bir yazıda anlattım. Sinir ağrısı ilaçları, alfa lipoik asit gibi destekler, beslenme, uyku ve hareket ise bu tedaviyi tamamlar. Hepsi birlikte uygulandığında hem yakınmaların hafiflemesine hem de genel sağlığın iyileşmesine katkıda bulunur.
Sinir Ağrısı İlaçları
Sinir ağrısında kullanılan ilaçlar, sıradan ağrı kesicilerden farklı bir yolla çalışır ve doğru kullanıldığında pek çok kişide belirgin rahatlama sağlar.
Neden Sıradan Ağrı Kesiciler Yetmez?
Sıradan ağrı kesiciler, dokulardaki enflamasyonu ve ağrı sinyallerinin başladığı yeri hedef alır. Sinir ağrısında, yani nöropatik ağrıda ise sorun, hasar gören sinirlerin kendisindedir: Hasarlı sinirler kendiliğinden ve aşırı sinyal üretir, omurilik ve beyin bu sinyalleri büyütür. Bu yüzden sinir ağrısında, sinirlerin aşırı uyarılabilirliğini azaltan ve beynin ağrıyı frenleme gücünü artıran ilaçlar kullanılır. Gabapentin, pregabalin ve duloksetin bu ilaçların en bilinenleridir.
Bu ilaçların amacı ağrıyı tamamen sıfırlamak değil, belirgin şekilde azaltmak ve uykuyu, günlük işleri ve yaşam kalitesini düzeltmektir. Ağrının yarı yarıya azalması bile çoğu kişi için önemli bir kazançtır.
Başlıca İlaç Grupları
Uluslararası kılavuzlar, sinir ağrısında ilk sırada üç ilaç grubunu önerir. Hangisinin seçileceği, kişinin yaşına, diğer hastalıklarına, kullandığı ilaçlara ve eşlik eden yakınmalarına göre belirlenir.
Gabapentin ve Pregabalin
Bu ilaçlar sinir hücrelerinin uçlarındaki kalsiyum kanallarına bağlanarak aşırı sinyal iletimini azaltır. Hem ağrıyı hafifletir hem de uykuyu düzeltebilir.
- Düşük dozla başlanır ve yan etkiler izlenerek doz yavaş yavaş artırılır.
- Sık görülen yan etkileri uyku hali, baş dönmesi, dengesizlik, ayaklarda şişlik ve kilo artışıdır. Bu yan etkiler doza bağlıdır ve çoğu zaman ilk haftalarda azalır.
- Böbrek işlevi azalmış kişilerde doz ayarlanmalıdır.
- Uyku ilaçları, sakinleştiriciler, güçlü ağrı kesiciler ve alkolle birlikte kullanıldığında uyku hali ve solunumu baskılama etkisi artabilir.
- Pregabalin çok seyrek olarak kandaki sodyumu düşürebilir; ileri yaşta ilaca yeni başladıktan sonra halsizlik ya da kafa karışıklığı olursa bu da akla gelmelidir.
Duloksetin ve Benzeri İlaçlar
Duloksetin ve venlafaksin, beyindeki serotonin ve noradrenalin düzeylerini artırarak beynin ağrıyı frenleme gücünü güçlendirir. Antidepresan olarak da kullanılırlar; ancak sinir ağrısındaki etkileri depresyondan bağımsızdır. Bu ilacı kullanan birinin depresyonda olduğu anlamına gelmez.
- Sık görülen yan etkileri bulantı, ağız kuruluğu, terleme, uyku değişiklikleri ve kabızlıktır. Bulantı genellikle ilk haftalarda azalır; ilacı yemekle almak bulantıyı hafifletebilir.
- Bazı kişilerde tansiyonu yükseltebilir.
- Kandaki sodyumu düşürebilir (hiponatremi). Bu durum özellikle ileri yaştakilerde ve idrar söktürücü kullananlarda daha sık görülür; halsizlik, bulantı, dengesizlik ya da kafa karışıklığı olursa hekime haber verilmesi ve kan sodyumunun ölçülmesi önerilir.
- Bazı antidepresanlar, migren ilaçları ve diğer serotonin artırıcı ilaçlarla birlikte kullanırken dikkat gerekir.
Trisiklik Antidepresanlar
Amitriptilin ve nortriptilin, sinir ağrısında uzun yıllardır kullanılan, düşük dozlarda etkili ve ucuz ilaçlardır. Uykuyu da düzelttikleri için genellikle akşam alınırlar.
- Sık görülen yan etkileri ağız kuruluğu, kabızlık, uyku hali, kilo artışı ve ayağa kalkınca baş dönmesidir.
- Kalp ritim bozukluğu olanlarda, ileri yaşta, glokomda ve idrar yapmada zorluk yaşayanlarda dikkatli kullanılmalıdır.
Diğer İlaçlar
Karbamazepin ve okskarbazepin özellikle trigeminal nevraljide ilk seçenektir. Bu iki ilaç, özellikle ileri yaşta kandaki sodyumu düşürebildiği için düzenli kan kontrolü gerektirir. Diğer sinir ağrılarında da kullanılabilirler. Tramadol gibi güçlü ağrı kesiciler ise yalnızca kısa süreli ve dikkatli kullanılır. Opioid grubu güçlü ağrı kesiciler, bağımlılık ve diğer riskleri nedeniyle sinir ağrısının uzun süreli tedavisinde önerilmez.
Deriye Uygulanan Kremler ve Bantlar
Ağrı belirli bir bölgeyle sınırlıysa, deriye uygulanan tedaviler ilk seçenekler arasındadır. Vücudun geneline etkileri az olduğu için özellikle yaşlılarda ve çok ilaç kullananlarda tercih edilir.
- Lidokain bantları ve kremleri: Ağrılı bölgedeki sinir uçlarını yatıştırır. Zona sonrası ağrıda ve sınırlı bir bölgedeki yanmada yararlıdır.
- Kapsaisin: Acı biberin etken maddesidir. Düşük konsantrasyonlu kremler günde birkaç kez uygulanır. Yüksek konsantrasyonlu bantlar ise hastanede uygulanır ve etkisi aylarca sürebilir. Uygulama sırasında geçici yanma olabilir.
Ağrı İlaçlarını Kullanırken
Sinir ağrısı ilaçlarından en iyi sonucu almak için, ne zaman etki edeceklerini, bağımlılık yapıp yapmadıklarını ve nasıl bırakılacaklarını bilmek önemlidir.
Ne Kadar Sürede Etki Eder?
Sinir ağrısı ilaçlarının etkisi hemen başlamaz. Doz kademeli olarak artırıldığı için yeterli doza ulaşmak birkaç hafta sürebilir. Bir ilacın işe yarayıp yaramadığına karar vermek için, yeterli dozda en az birkaç hafta kullanılması önerilir.
Her ilaç herkese aynı şekilde etki etmez. Bir ilaç yarar sağlamazsa ya da yan etkiler katlanılamaz düzeydeyse, başka bir gruba geçilebilir ya da iki farklı grup düşük dozlarda birlikte kullanılabilir. Doğru ilacı ve dozu bulmak zaman alabilir; sabırlı olmak önemlidir.
Bağımlılık Yapar mı?
Duloksetin, amitriptilin ve gabapentin sinir ağrısında kullanılan dozlarda bağımlılık yapan ilaçlar olarak kabul edilmez. Ancak bu ilaçların hepsi uzun süre kullanıldıktan sonra aniden bırakılırsa, baş dönmesi, huzursuzluk, uykusuzluk, terleme ve ağrıda artış gibi bırakma belirtilerine yol açabilir. Bu, bağımlılık değil, vücudun ilaca alışmasının doğal bir sonucudur.
Pregabalin ve gabapentin, özellikle madde kullanım sorunu öyküsü olan kişilerde kötüye kullanılabilir. Bu yüzden bu ilaçlar, yalnızca hekimin önerdiği dozda kullanılmalıdır.
Nasıl Bırakılır?
Sinir ağrısı ilaçları kendi başınıza ve aniden bırakılmamalıdır. Bırakma kararı hekiminizle birlikte verilir ve doz haftalar içinde yavaş yavaş azaltılır. Bu şekilde bırakma belirtileri en aza indirilir.
Altta yatan neden düzeldiyse, örneğin B12 vitamini eksikliği giderildiyse, kan şekeri dengelendiyse ya da sinir sıkışması tedavi edildiyse, ağrı ilaçlarının dozu zamanla azaltılabilir ve çoğu zaman tamamen bırakılabilir.
Alfa Lipoik Asit
Alfa lipoik asit (tiyoktik asit), sinirleri koruyan güçlü bir antioksidandır ve nöropati tedavisinde en çok araştırılmış takviyelerden biridir. Özellikle diyabetik nöropatide ayaklarda yanma, batma, karıncalanma ve uyuşmayı hafifletebildiği pek çok çalışmada gösterilmiştir. Bazı ülkelerde nöropati için ilaç olarak da kullanılır.
Alfa lipoik asit, vücudun kendi ürettiği, hücrelerin enerji santralleri olan mitokondrilerde görev yapan bir moleküldür. Besinlerden de az miktarda alınır; sakatat, ıspanak, brokoli ve domates başlıca kaynaklarıdır. Ancak besinlerle alınan miktar, çalışmalarda kullanılan dozların çok altındadır.
Nasıl Etki Eder?
Nöropatide sinirleri zorlayan en önemli süreçlerden biri oksidatif strestir. Yüksek kan şekeri, enflamasyon ve bozulmuş dolaşım, sinir hücrelerinde serbest radikallerin artmasına yol açar. Alfa lipoik asit bu süreçleri birkaç noktadan hedef alır:
- Serbest radikalleri doğrudan etkisiz hale getirir. Hem suda hem yağda çözünebildiği için hücrenin hem içinde hem de zarında çalışabilir.
- Vücudun kendi antioksidanlarını, özellikle glutatyon, C vitamini ve E vitaminini yeniden kullanılabilir hale getirir.
- Sinirleri besleyen küçük damarlarda kan akımını iyileştirir.
- Mitokondrilerde enerji üretimini destekler.
- Hücrelerin şekeri kullanmasını kolaylaştırarak insülin direncine olumlu katkıda bulunabilir.
Diyabetik Nöropatide
Alfa lipoik asit en çok diyabetik nöropatide araştırılmıştır. Hem damardan hem de ağızdan kullanımıyla ilgili çok sayıda çalışma vardır.
Yakınmalarda Azalma
Damardan üç hafta boyunca verilen alfa lipoik asit, ayaklarda yanma, batma, karıncalanma ve uyuşmayı belirgin şekilde azaltmıştır. Ağızdan günde 600 mg kullanımında da birkaç hafta içinde benzer bir rahatlama görülmüştür. Ağızdan kullanımla ilgili çalışmaları bir araya getiren güncel bir analizde, alfa lipoik asidin sinir yakınmalarını azalttığı ve hastaların tedaviden memnuniyetini artırdığı, bu yararın dozla birlikte arttığı görülmüştür. Başka bir analizde de alfa lipoik asidin diyabetik nöropatide hem etkili hem de iyi tolere edilen bir destek olduğu sonucuna varılmıştır.
Sinirlerin Kendisi
Alfa lipoik asidin yakınmaları azaltmasının yanında, sinirlerin yapısını ve işlevini ne ölçüde düzelttiği daha az açıktır. Sinir iletim çalışmalarında belirgin bir değişiklik çoğu çalışmada gösterilememiştir. Dört yıl boyunca kullanan kişilerin izlendiği bir çalışmada, ana ölçütte fark bulunmasa da muayene bulgularının bir kısmında daha iyi bir seyir görülmüştür. Bu yüzden alfa lipoik asit, kan şekerinin dengelenmesinin yerine geçmez; onunla birlikte kullanılan bir destektir.
Diğer Durumlarda
Alfa lipoik asit diyabet dışındaki bazı sinir sorunlarında da araştırılmıştır. Bu alanlardaki çalışmalar daha az sayıdadır:
- Yanan ağız sendromu: Bazı çalışmalarda ağızdaki yanmayı azalttığı gösterilmiştir.
- Viral enfeksiyon sonrası koku kaybı: Koku duyusunun geri kazanılmasını destekleyebildiğini düşündüren çalışmalar vardır.
- İnce lif nöropatisi ve yanma ağırlıklı nöropatiler: Etki mekanizması nedeniyle sıklıkla destek olarak kullanılır; ancak bu alanda büyük çalışmalar henüz yoktur.
- Kemoterapiye bağlı nöropati: Kemoterapi sırasında nöropatiyi önlemek amacıyla kullanıldığı bir çalışmada yarar görülmemiştir. Kemoterapi sırasında kullanılacak her takviye gibi alfa lipoik asit de önceden onkologla konuşulmalıdır.
Nasıl Kullanılır?
Alfa lipoik asidin etkili ve güvenli kullanımı için doz, zamanlama ve form önemlidir.
Doz
Çalışmalarda en çok kullanılan ve yarar ile yan etki dengesinin en iyi olduğu doz günde 600 mg'dır. Daha yüksek dozlarda yarar bir miktar artabilse de bulantı ve mide yakınmaları da belirgin şekilde artar. Damardan uygulama, belirtileri ağır olan kişilerde birkaç hafta süreyle tercih edilebilir; ardından ağızdan devam edilir.
Zamanlama
Alfa lipoik asit aç karnına daha iyi emilir. Bu yüzden genellikle sabah, kahvaltıdan yaklaşık yarım saat önce alınması önerilir. Midesi hassas olan kişilerde bulantı olursa, hafif bir atıştırmalıkla almak ya da dozu bölmek yakınmaları azaltabilir.
Form
Takviyelerde alfa lipoik asit iki formda bulunur. Vücudun kendi ürettiği doğal form R-alfa lipoik asittir; takviyelerin çoğunda ise R ve S formlarının karışımı bulunur. Çalışmaların büyük kısmı karışık formla yapılmıştır. R formunun daha iyi emildiği düşünülmekle birlikte, yakınmalar üzerindeki üstünlüğü kesin olarak gösterilmemiştir.
Ne Kadar Sürede Etki Eder?
Çalışmalarda yakınmalarda azalma genellikle üç ila beş hafta içinde başlamıştır. Bu yüzden yararını değerlendirmek için en az iki üç ay düzenli kullanılması önerilir. Yarar görülen kişilerde uzun süre kullanılabilir.
Kimler Dikkatli Olmalı?
Alfa lipoik asit genellikle iyi tolere edilen bir takviyedir. En sık görülen yan etkiler bulantı, mide ekşimesi ve karın ağrısıdır. Bazı durumlarda ise dikkatli olmak gerekir.
Diyabet İlacı Kullananlar
Alfa lipoik asit hücrelerin şekeri kullanmasını kolaylaştırdığı için, insülin ya da şeker düşürücü ilaç kullanan kişilerde kan şekeri beklenenden fazla düşebilir. Bu kişilerin takviyeye başladıktan sonraki haftalarda kan şekerini daha sık ölçmesi ve gerekirse hekimiyle ilaç dozunu gözden geçirmesi önerilir.
Nadir Ama Önemli: İnsülin Otoimmün Sendromu
Alfa lipoik asit, kükürt içeren yapısı nedeniyle, genetik yatkınlığı olan bazı kişilerde bağışıklık sisteminin insüline karşı antikor üretmesine yol açabilir. Buna insülin otoimmün sendromu (Hirata hastalığı) denir. Diyabeti olmayan kişilerde bile tekrarlayan kan şekeri düşmelerine neden olur. Bu durum çok nadirdir; Türkiye'de de alfa lipoik asitle ilişkili olgular bildirilmiştir.
Belirtiler genellikle takviyeye başladıktan birkaç hafta ya da birkaç ay sonra ortaya çıkar: açlıkta ya da yemekten birkaç saat sonra titreme, terleme, çarpıntı, baş dönmesi, kafa karışıklığı ve bilinç bulanıklığı. Alfa lipoik asit kullanırken bu belirtiler ortaya çıkarsa takviye bırakılmalı ve kan şekeri ölçülerek hekime başvurulmalıdır. Takviye bırakıldıktan sonra tablo çoğunlukla düzelir. Çok nadir görülen bu durum, alfa lipoik asidin kullanılmaması için bir neden değildir; ancak bilinmesi önemlidir.
Diğer Durumlar
- Gebelik ve emzirme: Bu dönemlerde güvenliğiyle ilgili yeterli bilgi olmadığı için kullanılması önerilmez.
- Tiroid ilacı kullananlar: Tiroid hormonu tabletiyle aynı anda alınmaması, aralarında birkaç saat bırakılması önerilir.
- Kemoterapi alanlar: Kullanmadan önce onkologla konuşulmalıdır.
- Uzun süreli alkol kullananlar ve B1 vitamini eksikliği olanlar: Alfa lipoik asit B1 vitaminine bağlı çalışan enzimlerle birlikte görev yaptığı için, bu kişilerde B1 vitamini eksikliğinin de giderilmesi önerilir.
Sinirleri Destekleyen Diğer Takviyeler
Eksikliği saptanan vitamin ve minerallerin yerine konması, nöropati tedavisinin temel adımlarından biridir. Bunun yanında bazı takviyelerin sinirleri desteklediği ve yakınmaları hafiflettiği gösterilmiştir. Nöropatide alfa lipoik asit de çoğu zaman tek başına değil, bu desteklerle birlikte kullanılır.
- B12 vitamini: Eksikliği, nöropatinin en sık düzeltilebilir nedenlerinden biridir. Sinir sorunlarında metilkobalamin formu önerilir; folatla birlikte verilmesi önerilir.
- B1 vitamini: Özellikle diyabeti olanlarda ve alkol kullananlarda önemlidir. Yağda eriyen benfotiamin formu sinir sorunlarında önerilir; alfa lipoik asitle birlikte kullanımı yaygındır.
- Asetil-L-karnitin: Sinir liflerinin yenilenmesini destekleyebilir. Ancak kemoterapi sırasında kullanılmaması önerilir.
- D vitamini: Eksikliği sinir ağrısının şiddetiyle ilişkili bulunmuştur ve nöropatisi olanlarda sık görülür.
- Omega-3 yağ asitleri: Enflamasyonu azaltır ve sinirlerin yapısını destekler.
- Magnezyum: Kas kramplarını azaltabilir ve sinir iletimini destekler.
B6 vitamini sinirler için gereklidir, ancak uzun süre yüksek dozda alınırsa tersine sinir hasarına yol açabilir. Birden fazla ürün kullanıyorsanız içeriklerini birlikte değerlendirin. Eksikliği saptanan vitamin ve minerallerin yerine konması, kan şekerinin dengelenmesi ve düzenli hareket, alfa lipoik asidin ve diğer takviyelerin yararını destekler. Takviyeler, sinir ağrısı ilaçlarıyla birlikte de kullanılabilir.
Beslenme ve Kan Şekeri
Kan şekerindeki yükselmeler ve dalgalanmalar, sinirlere zarar veren en önemli etkenlerden biridir. Bu yalnızca diyabeti olanlar için değil, henüz diyabet tanısı almamış gizli şeker ve insülin direnci olanlar için de geçerlidir.
- Şeker, beyaz un ve rafine karbonhidratları azaltmak
- Her öğünde protein, sağlıklı yağ ve lifli sebzeleri birlikte tüketmek
- Yemeklerden sonra kısa yürüyüşler yapmak
- Diyabeti olanlarda kan şekerini dengeli tutmak; ancak çok hızlı düşürmekten kaçınmak
Sinirler için en iyi beslenme, işlenmemiş gıdalardan zengin, Akdeniz tipi bir beslenmedir. Bu beslenme düzeni enflamasyonu azaltır, kan şekerini dengeler ve sinirlerin ihtiyaç duyduğu besin öğelerini sağlar.
- Bol yeşil yapraklı sebze ve renkli sebzeler
- Haftada birkaç kez yağlı balık; zeytinyağı, ceviz ve tohumlar
- Yeterli protein: yumurta, balık, et ve baklagiller
- B12 vitamini için hayvansal besinler; vegan ve vejetaryen beslenenlerde düzenli takviye
- Alkolü azaltmak ya da bırakmak
Gluten hassasiyeti ya da çölyak hastalığı olan kişilerde glutensiz beslenme, sinir yakınmalarının azalmasına yardımcı olabilir. Bunu gluten nöropatisi yazısında anlattım.
Uyku ve Ağrı Yönetimi
Ağrı uykuyu bozar, uykusuzluk da ağrı eşiğini düşürür. Bu kısır döngüyü kırmak tedavinin önemli bir parçasıdır. Gabapentin, pregabalin ve amitriptilin gibi bazı sinir ağrısı ilaçlarının uykuyu da düzeltmesi bu yüzden ek bir kazançtır.
- Düzenli uyku saatleri ve karanlık, serin bir yatak odası
- Ayaklarda gece yanması varsa yorganı ayaklardan uzak tutan bir yatak kemeri ya da ince örtü
- Yatmadan önce ılık (sıcak değil) ayak banyosu
- Meditasyon, nefes egzersizleri ve yoga gibi sinir sistemini yatıştıran yöntemler
- Kaygı ve depresyon eşlik ediyorsa psikolojik destek
Hareket ve Ayak Bakımı
Düzenli egzersiz, sinirlere giden kan akımını artırır, kan şekerini dengeler, enflamasyonu azaltır ve ağrı algısını hafifletir. Çalışmalar, düzenli egzersizin derideki ince sinir liflerinin yenilenmesine de katkıda bulunabildiğini gösteriyor. Ayaklarda his kaybı olan kişilerde yüzme ve sabit bisiklet gibi ayağa yük bindirmeyen egzersizler daha güvenli olabilir. Nöropatide dengeyi ve yürümeyi iyileştiren egzersizleri ayrı bir yazıda ayrıntılı olarak anlattım.
Ayaklarda his azaldığında küçük yaralar, su toplamaları ve yanıklar fark edilmeyebilir ve enfeksiyona dönüşebilir. Bu yüzden nöropatisi olan herkes için ayak bakımı çok önemlidir:
- Ayaklarınızı her gün yara, kızarıklık ve su toplaması açısından kontrol edin; gerekirse ayna kullanın.
- Banyo suyunun sıcaklığını ayağınızla değil, elinizle ya da termometreyle kontrol edin.
- Çıplak ayakla yürümeyin; ayağı saran, rahat ve kaymaz tabanlı ayakkabılar giyin.
- Ayakkabılarınızı giymeden önce içini kontrol edin.
- Tırnakları düz kesin, nasırları kendiniz kesmeyin.
- Ayaklarınızı nemlendirin, ancak parmak aralarını kuru tutun.
Sıkça Sorulan Sorular
• Antidepresan verdiler, depresyonda mıyım?
Hayır. Duloksetin ve amitriptilin gibi ilaçlar, sinir ağrısında beynin ağrıyı frenleme sistemini güçlendirdikleri için kullanılır. Bu etki depresyondan bağımsızdır ve çoğu zaman antidepresan olarak kullanılan dozlardan daha düşük dozlarda ortaya çıkar.
• Pregabalin kilo aldırır mı?
Bazı kişilerde kilo artışına ve ayaklarda şişliğe yol açabilir. Bu etki doza bağlıdır. Kilo artışı fark ederseniz hekiminizle konuşun; doz ayarlanabilir ya da başka bir ilaca geçilebilir.
• İlacı ne kadar süre kullanacağım?
Bu, ağrının nedenine bağlıdır. Neden düzeltilebiliyorsa ilaç zamanla azaltılıp bırakılabilir. Kalıcı bir sinir hasarı varsa daha uzun süre kullanmak gerekebilir. Tedavinin düzenli aralıklarla gözden geçirilmesi önerilir.
• Alfa lipoik asit ağrı kesici gibi hemen etki eder mi?
Hayır. Alfa lipoik asit sinirlerdeki oksidatif stresi ve dolaşımı etkileyerek çalışır; bu yüzden etkisi yavaş başlar. Çalışmalarda yakınmalarda azalma genellikle birkaç hafta içinde görülmüştür.
• Alfa lipoik asidi besinlerden yeterince alabilir miyim?
Sakatat, ıspanak ve brokoli gibi besinler alfa lipoik asit içerir, ancak miktarları çalışmalarda kullanılan dozların çok altındadır. Bu besinler sağlıklı beslenmenin bir parçasıdır, ama nöropatide etki beklenen dozlara ancak takviyeyle ulaşılabilir.
• Diyabetim yok, alfa lipoik asit kullanabilir miyim?
Alfa lipoik asit en çok diyabetik nöropatide araştırılmıştır, ancak etki mekanizması nedeniyle yanma ağırlıklı diğer nöropatilerde de destek olarak kullanılır. Kullanmadan önce nöropatinizin nedeninin araştırılması ve hekiminizle konuşmanız önerilir.
• Takviyeler ilacın yerine geçer mi?
Eksiklik varsa, eksik olan vitaminin yerine konması tedavinin kendisidir. Alfa lipoik asit gibi takviyeler ise yakınmaları hafifletmeye yardımcı olabilir. Ancak takviyeler, nöropatinin nedenine yönelik tedavinin ve gerektiğinde ağrı ilaçlarının yerine değil, onlarla birlikte kullanılmalıdır.
• Beslenme değişikliği sinirleri iyileştirir mi?
Kan şekerini dengeleyen, enflamasyonu azaltan ve sinirlerin ihtiyaç duyduğu besin öğelerini sağlayan bir beslenme, sinirlerin toparlanmasına katkıda bulunur. Özellikle gizli şeker ve insülin direnci olanlarda beslenme değişikliğinin etkisi belirgin olabilir.
Referanslar
- Finnerup NB, Attal N, Haroutounian S, et al. Pharmacotherapy for neuropathic pain in adults: a systematic review and meta-analysis. Lancet Neurol. 2015;14(2):162-173.
- Price R, Smith D, Franklin G, et al. Oral and Topical Treatment of Painful Diabetic Polyneuropathy: Practice Guideline Update Summary. Neurology. 2022;98(1):31-43.
- Tesfaye S, Sloan G, Petrie J, et al. Comparison of amitriptyline supplemented with pregabalin, pregabalin supplemented with amitriptyline, and duloxetine supplemented with pregabalin for the treatment of diabetic peripheral neuropathic pain (OPTION-DM). Lancet. 2022;400(10353):680-690.
- Evoy KE, Morrison MD, Saklad SR. Abuse and Misuse of Pregabalin and Gabapentin. Drugs. 2017;77(4):403-426.
- Nakamura M, Satoh Y, Hiraoka A, Fujita Y, Nagamine T. Duloxetine-induced Hyponatremia in the Elderly. Clin Neuropsychopharmacol Ther. 2012;3:33-36.
- Jung YJ, Lee DY, Kim HW, Park HS, Kim B. A Case Report of Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone Induced by Pregabalin. Electrolyte Blood Press. 2016;14(2):31-34. doi: 10.5049/EBP.2016.14.2.31
- Estévez Asensio L, García M, Verde Rello Z, Velasco-González V, Fernández-Araque AM, Sainz-Gil M. Drug-induced hyponatraemia and possible related signals: Analysis of 659 cases reported to the Spanish Pharmacovigilance System and disproportionality analysis. Med Clin (Barc). 2024;163(12):600-608.
- Derry S, Rice AS, Cole P, Tan T, Moore RA. Topical capsaicin (high concentration) for chronic neuropathic pain in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2017;1(1):CD007393.
- Ziegler D, Ametov A, Barinov A, et al. Oral treatment with alpha-lipoic acid improves symptomatic diabetic polyneuropathy: the SYDNEY 2 trial. Diabetes Care. 2006;29(11):2365-2370.
- Ziegler D, Low PA, Litchy WJ, et al. Efficacy and safety of antioxidant treatment with α-lipoic acid over 4 years in diabetic polyneuropathy: the NATHAN 1 trial. Diabetes Care. 2011;34(9):2054-2060.
- Mijnhout GS, Kollen BJ, Alkhalaf A, Kleefstra N, Bilo HJ. Alpha lipoic acid for symptomatic peripheral neuropathy in patients with diabetes: a meta-analysis of randomized controlled trials. Int J Endocrinol. 2012;2012:456279.
- Hsieh RY, Huang IC, Chen C, Sung JY. Effects of Oral Alpha-Lipoic Acid Treatment on Diabetic Polyneuropathy: A Meta-Analysis and Systematic Review. Nutrients. 2023;15(16):3634. doi: 10.3390/nu15163634
- Prado MB Jr, Adiao KJB. Ranking Alpha Lipoic Acid and Gamma Linolenic Acid in Terms of Efficacy and Safety in the Management of Adults With Diabetic Peripheral Neuropathy: A Systematic Review and Network Meta-analysis. Can J Diabetes. 2024;48(4):233-243.e10. doi: 10.1016/j.jcjd.2024.01.007
- Gullo D, Evans JL, Sortino G, Goldfine ID, Vigneri R. Insulin autoimmune syndrome (Hirata Disease) in European Caucasians taking α-lipoic acid. Clin Endocrinol (Oxf). 2014;81(2):204-209.
- Femiano F, Scully C. Burning mouth syndrome (BMS): double blind controlled study of alpha-lipoic acid (thioctic acid) therapy. J Oral Pathol Med. 2002;31(5):267-269.
- Hummel T, Heilmann S, Hüttenbrink KB. Lipoic acid in the treatment of smell dysfunction following viral infection of the upper respiratory tract. Laryngoscope. 2002;112(11):2076-2080.
- Guo Y, Jones D, Palmer JL, et al. Oral alpha-lipoic acid to prevent chemotherapy-induced peripheral neuropathy: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Support Care Cancer. 2014;22(5):1223-1231.
- Stracke H, Gaus W, Achenbach U, Federlin K, Bretzel RG. Benfotiamine in diabetic polyneuropathy (BENDIP): results of a randomised, double blind, placebo-controlled clinical study. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2008;116(10):600-605.
- Sima AA, Calvani M, Mehra M, Amato A. Acetyl-L-carnitine improves pain, nerve regeneration, and vibratory perception in patients with chronic diabetic neuropathy: an analysis of two randomized placebo-controlled trials. Diabetes Care. 2005;28(1):89-94.
- Kluding PM, Pasnoor M, Singh R, et al. The effect of exercise on neuropathic symptoms, nerve function, and cutaneous innervation in people with diabetic peripheral neuropathy. J Diabetes Complications. 2012;26(5):424-429.
- Singleton JR, Marcus RL, Jackson JE, et al. Exercise increases cutaneous nerve density in diabetic patients without neuropathy. Ann Clin Transl Neurol. 2014;1(10):844-849.
- Pop-Busui R, Boulton AJ, Feldman EL, et al. Diabetic Neuropathy: A Position Statement by the American Diabetes Association. Diabetes Care. 2017;40(1):136-154.



